Siglir tar il cuntegn

Trin Fortezza da Trin dovra dapli plaz – e daners

L’Uniun fortezza Trin dovra dapli spazi per deponer l'inventari da la fortezza da muntada naziunala. Sin l'areal dal sbarrament 1205 a Trin Porclis èsi previs da bajegiar in deposit da 300 m² per bunamain 600'000 francs per segirar l'inventari militar. L'interess vid la fortezza da Trin è creschì.

Unterirdischer Tunnel mit Rohren und Türen.
Legenda: La fortezza da Trin ha carmalà il 2025 radund 50% dapli visitadras e visitaders ch'il 2024. FMR

Dapi l'october 2009 maina l’Uniun fortezza Trin il museum dal sbarrament ch’è situà a Porclis, gist sper il lavuratori communal. Durant la Segunda Guerra mundiala, cura che la fortezza era aunc en funcziun, vegniva la bloccada vers la Surselva numnada sbarrament 1205 Trin. La fortezza è oz da muntada naziunala, perquai ch’ella preschenta tenor il guid istoric ina cumbinaziun d’in indrez dal temp medieval, da la Segunda Guerra mundiala e dal temp da la Guerra fraida.

Cun quella cumbinaziun daventian las visitadras ed ils visitaders perditgas da l'entir svilup istoric da las fortezzas svizras, statti scrit sin la pagina d’internet da l’uniun. Per segirar tut dovra l’Uniun fortezza Trin dapli plaz. Sin via tras Trin fa in placat da savair che l’uniun veglia realisar in deposit da cultura. Il nov deposit che duai vegnir realisà ils proxims dus onns ha ina grondezza da 300 m² e custa stgars 600'000 francs.

Impedir la decadenza

Il project deposit da cultura da la fortezza da Trin è in tema sin la pagina d’internet da l’Uniun fortezza Trin. Intermediar, tgirar e conservar statti scrit là sco titel. Tenor Markus Diethelm, il president actual da l’uniun ch’i dat dapi passa 16 onns, èsi indispensabel da tgirar e deponer en in lieu segir las infrastructuras militaras sco guaffens, equipaments ed instruments militars da temps passads. «Nus stuain impedir che la rauba vegnia mischa e da miffa.»

Person mit Brille und Kapuzenpulli steht vor einer Metallwand.
Legenda: Markus Diethelm è il president actual da l'Uniun fortezza Trin. FMR

Chanuns e turnisters

«Oz deponin nus rauba da tgirom u da palpiri tar nossa commembranza», di Markus Diethelm che abitescha a Sagogn. Il mument saja quai passa 1000 documents. «Sper ils documents datti anc uniformas, turnisters, materialias d’exposiziuns spezialas e guaffens. Tut quai urden vulain nus deponer adequatamain cu la localitad.» En il deposit da cultura vegnian era fatgas lavurs da restauraziun e mantegniment da maschinas e chanuns. «Quellas lavurs faschain nus oz ordavert. Quai è fitg stentus, sche las lavurs cuzzan plirs dis u schizunt emnas.»

Il nov deposit

Il lieu per il nov deposit da cultura sa chatta davos il fortin Porclis Vest. L’Uniun fortezza Trin ha previs da bajegiar in local da deposit ed in lavuratori per far lavurs da mantegniment, da tgira e da renovaziun. Il deposit vegn construì sut terra ed è accessibel a vehichels. Tenor il president da l’uniun Markus Diethelm è la vischnanca da Trin involvida en il project. «La vischnanca è generusa cun metter a disposiziun a nus il sulom da bajegiar gratuitamein en il dretg da bajegiar. E la vischnanca desista era d’incassar ils custs per colliaziuns e per lubientschas.» Sa chapescha, di il president da l’uniun, ch’ins haja avant da considerar in nov deposit da cultura sclerì, sch’i dessia localitads adattadas en vischnanca. Quai na saja dentant betg il cas.

Schwarz-Weiss-Foto von Regalen mit Stiefeln und Kleidung.
Legenda: Utensils militars ch’èn oz conservads en plirs lieus duain vegnir transferids en il deposit da cultura a Trin-Porclis. FMR

Ils custs

Ils custs per il deposit da cultura muntan a stgars 600'000 francs. Fin ussa datti fundaziuns e sponsurs che han empermess susteg en summa da circa 125'000 francs. Per Markus Diethelm è quai ina buna entschatta. «I dovra dentant anc bunamain 450'000 francs, e nus vulain finanziar quai cun donaziuns. Nus essan dependents da donaziuns pli grondas, dentant era da mintga donaziun pintschna.» 

Interess carschent

«L'interess da prender part d’ina guida en la fortezza da Trin è creschì», di Markus Diethelm. «Il 2025 avain nus gì in augment da visitadras e visitaders da 50% en cumparegliaziun cun 2024.» Ils visitaders sajan classas da scola, pass da vacanzas, famiglias, uniuns e fatschentas. Markus Diethelm: «L'interess creschint pon ins segiramain era declerar cun la situaziun da segirtad internaziunala. E nos publicum daventa pli cunscient da nossas valurs svizras e da las investiziuns che nossa terra fa ed ha fatg per garantir la segirtad.» Era ord quel punct da vista saja il project per in deposit da cultura en la fortezza fitg impurtant, concluda il president da l’Uniun fortezza Trin.

Artitgels legids il pli savens