Ina giacca che na plascha betg pli, in chamischa che na va pli bain – gist uss, suenter l'enviern fan bleras persunas urden en lur stgaffa da vestgadira. Ed uss la dumonda: Vender u dar ad insatgi che ha da basegn? Opziuns datti bleras.
Vender u dar vinavant la vestgadira duvrada?
Qua datti pliras pussaivladads. Ins po vender sia vestgadira purtada sin in martgà da pileschs u ad ina stizun da secondhand, per exempel ad ina brocki. In'autra opziun èn plazzas da martgà en l'internet. Purschiders svizzers èn per sumeglia ricardo.ch u tutti.ch. Per pudair vender là sia vestgadira dovri in account ed i dat in pau lavur: Ins sto fotografar, descriver ed alura trametter la rauba. Ina terza pussaivladad: dar vinavant la vestgadira duvrada – saja quai ad in collega, la sora, il figliol u la mamma. Uschia ha forsa insatgi auter puspè plaschair da la vestgadira u ils chalzers.
Instituziuns ed organisaziuns per donar vestgadira e chalzers
Ma era organisaziuns ed instituziuns èn fitg engraziaivlas per donaziuns da vestgadira. Qua datti pliras en Svizra ch'ins pudess dar la rauba duvrada.
Instituziuns ch'èn dependentas da donaziuns da vestgadira:
- chasas d'uffants e giuvenils
- chasas da dunnas
- asils da fugitivs
Dentant: Avant che simplamain ir sperasvi cun giaccas u vestgids da skis, curt dar in telefon e dumandar sche las chaussas vegnan era propi duvradas u sche las instituziuns han gia memia bler urden.
Exempels per organisaziuns en Svizra:
- Caritas: Tar la Caritas grischuna a Cuira pon ins purtar vestgadira, chalzers, termagls ed anc bler auter. En il senn da l'integraziun da lavur vegnan questas chaussas zavradas, elavuradas e vendidas.
Rauba rutta u che na po betg pli vegnir duvrada vegnia surdada a Tell-Tex per reciclar. - Texaid: Vestgadira purtabla vegnia vendida vinavant, savens vegnia ella exportada a l'exteriur (martgads da segund maun en l'Europa da l'ost, Africa, Asia). En Svizra dettia mo ina pitschna part che vegnia vendida directamain en las brockis u stizuns da secondhand. Textilias che na pon betg pli vegnir purtadas vegnian elavuradas per exempel per sdratschs da nettegiar.
Ina part da las entradas giajan alura a las ovras d'agid che stattan davos Texaid (p.ex. Caritas u Crusch cotschna svizra). In'autra part servia per cuvrir ils custs da gestiun da Texaid (transport, persunal, zavrada).
- Succurs svizzer d'enviern (Winterhilfe): En il Grischun pon ins sulettamain dar giu vestgadira duvrada a l'uffizi dal servetsch social chantunal a Cuira per il succurs d'enviern – quai dentant mo en pitschna quantitad, pia singuls satgs perquai ch'els n'hajan nagin plaz per magasinar dapli. Uschiglio pon ins era trametter la vestgadira directamain a la centrala ad Emmen.
Duvrada vegnia la vestgadira alura per pachets. Persunas cun ina Caritas KulturLegi pon retrair tar il succurs d'enviern a Turitg mintga dus onns in da quels pachets da vestgadira cun 12 tocs vestgadira per persuna. - Coop e Tell-Tex: Ins po purtar satgs (pustar sin info@tell-tex.ch) cun vestgadira duvrada e chalzers en differents Coops en il Grischun. La firma partenaria Tell-Tex rimna alura quella rauba. Da la vendita survegn il Coop ina contribuziun. Questa contribuziun giaja per 100% en las regiuns muntagnardas. Uschia duai la donaziun da vestgadira e chalzers pussibilitar projects necessaris per la populaziun muntagnarda en Svizra.
Recicladi sco secunda schanza
Ils munts da vestgadira en l'Africa sa sviluppan cunzunt perquai che nus consumain memia bler e memia svelt novas modas en l'Europa. Il pli bler effectuain nus pia sche nus cumprain pli pauc, tschernin ina meglra qualitad e sche nus purtain pli ditg nossa vestgadira u reparain quella sch'ella è rutta. E sche nus donain, lura mo tocca bain mantegnida – tut il rest tutga en il recicladi da textilias. Uschia impedin nus che rauba nunduvrabla vegnia exportada e che quella sa tschenta la fin finala en l'Africa sin in mantun da rument.
Recicladi
Sco regla vala qua atgnamein: Dess jau vinavant questa vestgadira ad in'amia u ad in collega? Sche gea, lura è la vestgadira adattada da donar. Sche na, lura gist dar giu ella per laschar reciclar. Quai po per exempel esser en in container en ina butia da vestgadira sco tar il H&M u en in container da la firma Tell-Tex. Or da questa vestgadira – rutta u isada – vegn lura producì auters products – sdratschs da schubregiar, material d'isolar ed uschia vinavant.
Malgrà tut ils tips, las infurmaziuns e las adressas è la regla d'aur da basa: cumprar sapientivamain e metter paisa sin la qualitad. Tgi che vul far tut endretg ha mo chaussas en stgaffa ch'el u ella po purtar regularmain e ditg. Uschia na vegn'ins insumma betg en embarass da stuair zavrar e dismetter adina puspè chaussas.