Sonda bun'ura han ils Stadis Unids da l’America e l'Israel cumenzà cun attatgas cunter l’Iran. Durant quellas attatgas è tranter auter vegnì mazzà il manader spiritual iranais Ayatollah Ali Chamenei. Las attatgas cunter l’Iran cuntinueschan, e l'Iran ha reagì cun attatgas tant cunter Israel sco era cunter pajais vischins. Era ina basa americana sin la Cipra è vegnida attatgada.
Sentiments ambivalents
Cura ch'il politicher grischun Jon Pult (PS/GR) ha udì da las attatgas, ha el gì sentiments ambivalents: «D’ina vart ves’ins ch’i dat en la cuminanza da las persunas da l’Iran ina tscherta speranza ch’il terribel reschim pudess ir a fin. Ma il medem mument datti er gronds, gronds quitads. Questa escalaziun da guerra pudess manar anc ad ulteriura repressiun, anc dapli morts, anc dapli tragedias umanas, e perquai èsi fitg difficil.»
Quai mussia, co che noss mund daventia adina pli instabil, di Jon Pult. In'analisa che vegn er sustegnida dal politicher da segirezza grischun Martin Candinas (Il Center/GR): «Ina ulteriura guerra. Quai è fitg terribel. Nus vivain il mument en in mund fitg instabil cun bleras malsegirezzas e bler malruaus. Ins sa dumonda simplamain: cura finescha quai? Cura pudain nus puspè stabilisar il sistem?»
Be l’emna passada ha Martin Candinas gì ina sesida cun la cumissiun da segirezza dal Cussegl naziunal, da la quala el è comemmber. Là hajan ins gì indizis ch'i pudess ir en quella direcziun. Ma che tut giaja uschia svelt nagin che avess spetgà, di Candinas. Ins fetschia en la cumissiun grondas ponderaziuns davart l’escalaziun. Era perquai ch’ins na sa betg, tge pajais che vegnan anc tut envolvids en la guerra, senza ch'i vulan esser part da quella. Quai maina a grondas malsegirezzas globalas che portan grondas dumondas co e schebain in stadi è preparà per sa proteger per exempel cun dronas.
Mandat da protecziun da la Svizra en l'Iran
Ins stoppia era sa dumandar, tge rolla cha la Svizra vul giugar en in mund malsegir. Martin Candinas accentuescha la rolla da Genevra sco lieu internaziunal. Qua pudess la Svizra porscher ina plattafurma per discurs e dialog per promover la deescalaziun. Ultra da quai duai la Svizra s’engaschar cun ses mandat da protecziun en l’Iran per porscher buns servetschs e sustegnair il dialog. Ils ultims dis hai dà differentas reacziuns sin quest mandat – intgins pretendan da desister da quel, auters vulan mantegnair el en questa situaziun.
Per Jon Pult na stat en quest mument il mandat da protecziun betg en il center. Ins possia tegnair il mandat, ma la dumonda centrala è in’autra, di Pult. «Quai che la Svizra stuess far bler pli urgentamain è per l’ina surpigliar las sancziuns da l’Uniun europeica cunter il reschim da Teheran. Per l’autra duai ella empruvar d’organisar conferenzas, nua che l’opposiziun e la societad civila da l’Iran s’inscuntran per chattar soluziuns communablas per il mument, cura che quest reschim n’è betg pli qua.» Tenor Jon Pult stuess la Svizra investir las capacitads diplomaticas oravant tut en quel sectur.
Tant Jon Pult sco er Martin Candinas speran sin ina soluziun speditiva cun uschè pauca dolur ed uschè paucs morts sco pussaivel, e cun dapli libertad per la populaziun da l’Iran ch'ha patì decennis sut il reschim, e ch’è uss pertutgada da la guerra.