La moda da viver dals pievels viagiants è vinavant restrenschida en Svizra cunquai ch'i mancan bleras plazzas da fermar. Quai mussa in nov rapport da la Fundaziun futur per ils viagiants svizzers. Schegea ch'igl haja dà tscherts progress ils ultims onns sajan fin ussa tuttina pir 40% da las plazzas da fermada, ch'èn necessarias, vegnidas realisadas.
Memia paucas plazzas da fermar
En tut datti en Svizra 24 plazzas da dimora, 28 plazzas da passadi ed 8 plazzas da transit. Per ch'ils Jenics e Sintis svizzers pon manar lur vita sco viagiants, duvrassi tenor communicaziun dentant bler dapli opziuns: per ils mais da l'enviern manchian anc adina 34 plazzas da dimora e per il temp da primavaira fin l'atun mancan 45 plazzas nua ch'ils viagiants pon fermar cun lur rulotta. Per ils Roma da l'exteriur duvrassi plinavant otg fin nov plazzas da transit supplementaras.
Senza avunda opziuns adattadas da fermada saja la moda da viver da las minoritads viagiantas – ch'è protegida giuridicamain – sut squitsch, scriva la Fundaziun futur per ils viagiants svizzers.
Er en Grischun mancan las plazzas
Er il chantun Grischun è confruntà cun la sfida d'anc realisar dapli plazzas nua ch'ils viagiants pon fermar. Actualmain datti en il Grischun quatter plazzas da dimora e da transit per ils viagiants svizzers: a Cuira, Panaduz, Cazas e Ziràn-Reschen. Ina tschintgavla plazza datti a Domat, nua che viagiants d'auters pajais vivan. Ma tenor la communicaziun sajan tschertas da las plazzas existentas be provisoricas, be avertas stagiunal u ch'i dettia qua e là anc problems sco per exempel mulestas tras canera u infrastructura manglusa.
Cunzunt en la Val dal Rain fetschia da basegn da plazzas da dimora e transit supplementaras. Plazzas da passadi haja sulet ina – quella a Panaduz, ma lezza restia adina serrada durant l'enviern. Perquai dovria tenor la «Fundaziun futur per ils viagiants svizzers» in'ulteriura plazza da passadi tranter Cuira e Maiavilla.
Ma era las plazzas da dimora existentas n'hajan betg avunda capacitads per cuvrir il basegn dals viagiants. La plazza existenta a Cuira saja per exempel memia pitschna e na possia era betg vegnir engrondida. Surtut tranter Maiavilla e Tusaun, ma er en il Partenz, dovria perquai almain ina plazza da dimora cun spazi per 30 rulottas u duas plazzas cun spazi per mintgamai 15 rulottas. Plazzas da transit haja tenor il rapport avunda cun quella a Domat.
Dapi il 2021 n'èn naginas novas plazzas da sa fermar vegnidas realisadas en il Grischun. Il chantun saja vinavant a la tschertga da novs lieus per realisar las plazzas necessarias.
Ils pregiudizis restan in problem
In aspect ch'haja effects negativs sin la realisaziun da las ulteriuras plazzas da fermar èn tenor la communicaziun ils pregiudizis envers las minoritads da viagiants. Quests pregiudizis persistents restian in problem, era suenter ch'il Cussegl federal ha renconuschì l'onn passà la persecuziun dals Jenics e dals Siniti a partir dal 1926 fin il 1972 sco crim cunter l'umanitad. Ed er il Cussegl naziunal è questa primavaira s'exprimì cunter ils crims ch'èn vegnids comess en il passà en Svizra cunter il pievel viagiant.
Perquai appellescha la Fundaziun futur per ils viagiants svizzers en sia communicaziun a la politica ed a las autoritads da s'engaschar a moda pli determinada per ils dretgs dals Jenics, Sinti e Roma en Svizra sco minoritad renconuschida en Svizra.