Nicolas Féraud, il president communal da Crans-Montana, e Kevin Barras, l'anteriur cusseglier communal e responsabel per la segirezza, èn vegnids interrogads areguard l'incendi tragic ch'è capità la notg da Silvester en la bar La Constellation. L'investigaziun duai sclerir, sch'els portan era ina part da la responsabladad per la tragedia.
Tgi porta la responsabladad en cas d'ina tragedia en ina vischnanca?
Ils advocats e las advocatas da las famiglias da las unfrendas èn da quest opiniun: ina persuna ch'è vegnida elegida sco represchentanta dal pievel saja numnadamain «era responsabla per la executiva communala» ed haja uschia era l'incumbensa «da planisar ordavant e da far controllas». Quai han las partidas pertutgadas communitgà a l'ur da l'interrogaziun da Nicolas Féraud.
Vinavant han els agiuntà: «En ina vischnanca è il president il responsabel numer 1. El sto pia dar pled e fatg e respunder tut las dumondas, senza metter a dies la responsabladad sin ses subordinads u sin il chantun.»
Il cas da precedenza: Evolène 1999
En il Vallais datti in ulteriur cas giuridic pendent: A Chamoson vegn investigà cunter il president communal pervia da
mazzament per negligientscha, suenter che duas persunas eran mortas il 2019 tras ina bova da glitta.
En Svizra èsi dentant fitg rar che persunas elegidas en la politica vegnan propi sentenziads pervia da tragedias ch'èn succedidas sin il territori da lur vischnanca.
A l'expert dal dretg penal che RTS ha consultà cun questa dumonda, è sulet in tal exempel vegnì endament: Il cas nua ch'ina lavina ha mazzà il 1999 en tut 12 persunas en il vitg vallesan Evolène. Là è il president communal la finala vegnì sentenzià cun in chasti cundiziunà d'in mais che privescha da la libertad – quai pervia da mazzament per negligientscha.
La dretgira è stada da l'opiniun, ch'il president communal n'aveva da lez temp betg prendì las mesiras da segirezza necessarias, schegea ch'i haja dà clers segns d'avertiment avant la tragedia.
Quant prevesiblas èn tragedias propi?
Schegea che las autoritads communalas èn teoreticamain responsablas per la segirezza dal pievel ch'abita sin lur territori, ha questa responsabladad ses cunfins.
Ella dependa da la dumonda, quant previsibla che la tragedia è stada: per pudair sentenziar insatgi, ston ins cumprovar ch'ina tragedia avess pudì vegnir evitada sch'il responsabel elegì dal pievel avess reagì e prendì las mesiras necessarias. Concret munta quai: persunas competentas han fatg las controllas e realisà las mesiras da segirezza necessarias.
«Pli clera ch'ina tragedia è previsibla e dapli mesiras da segirezza ston vegnir instradadas sco garant. Ma sch'ins ha da far cun privels extraordinaris, nunprevisibels u schizunt impussibels, na datti sa chapescha nagin spazi per ina
responsabladad penala», conferma Laurent Moreillon, il professur d'onurari per il dretg a l'universitad da Losanna.
La giustia investighescha sche mintga stgalim politic ha ademplì lur incumbensa e reconstruescha la responsabladad da mintgin e mintgina fin a la testa politica ed administraziun communala. Per ordinari èsi dentant ils quals cun
la pussanza executiva che vegnan la finala sentenziads.
A La Neuveville, en il chantun Berna, è per exempel vegnì sentenzià in emploià da la vischnanca suenter che duas dunnas eran mortas tras in culp electric al port l'onn 2017. Ina responsabladad da las autoritads communalas aveva la procura publica percunter exclus.
Memia gronda responsabladad?
Intgins politichers ed intginas politicras han confessà d'avair il sentiment ch'els u ellas han constantamain ina
spada da Damocles sur lur chau.
Tenor Christophe Germanier, il president da Conthey e da la corporaziun da vischnancas vallesana, stoppia la testa da l'executiva esser pronta da surpigliar responsabladad, era sche quai na saja betg adina simpel ord vista umana.
«Sch'ins vegn confruntads cun responsabladad u schizunt chastis pussaivels, lura evochescha quai dumondas», manegia Christophe Germanier en l'emissiun da RTS «Martinale». «Ils blers da nus èn politichers da milissa, e be ils pli paucs èn propi profis. Jau crai che plirs da mes collegas u collegas futuras vegnan – en vista a quella responsabladad – a sa tschentar tschertas dumondas fundamentalas.»
La debatta fatschenta era la populaziun. D'ina vart hai persunas ch'èn da l'opiniun ch'ils politichers elegids ston surpigliar tut la responsabladad. Da l'autra vart teman auters ch'i pudess alura daventar fitg grev d'insumma anc chattar candidats u candidats per ils presidis communals, sch'ils elegids pon vegnir fatgs responsabels per mintga mortori en las vischnancas.