Sin visita a Berna - Il parlament grischun sin visita a Berna

RTR: Stefan Engler, pertge ha’l lantschà quest project da barat cun ils chantuns?

Stefan Engler: Sco chombra che represchenta en emprima lingia er ils chantuns eri per mai impurtant da far in contact tranter ils parlaments – tranter ils parlaments chantunals ed il parlament federal. A Berna avain nus blers contacts cun las regenzas dals chantuns, ma praticamain mai cun ils parlaments. Quel motiv era uschia l'origin da quell'idea d'envidar tut ils parlaments dals chantuns en la chasa federala.

Tge è lura la finamira dal project?

Da rinforzar er la dumonda da la muntada dals parlaments en quest sistem politic – da render visibel il federalissem. Mintga parlament che riva a far visita salid jau persunalmain durant la debatta dal Cussegl dals stadis durant ch’i sesan sin la tribuna d’aspectaturs. Quai dat era la chaschun da preschentar en il cussegl a mintga chantun e render attent da la diversitad da la Svizra. Ed jau manegia’l ch'i fa adina puspè bain da mussar quant divers che nus essans.

Divers parlaments èn gia stats en visita. Datti gia in effect?

Tuts eran fitg intgantads d'esser ina giada uschè datiers dal puls da la politica federala. Tuts han era fatg bleras dumondas ed jau crai schon ch'i dat era reacziuns tranter ils parlaments. Jau hai ussa schon duas u trais giadas gi reacziuns ord parlaments che han ditg ch'i vegnan lura era a far visita. Tranter ils parlaments chantunals datti uschè u uschia contacts che han era ina tscherta structura e là vegn discurrì sur da quest project da barat tranter il Parlament federal ed ils parlaments chantunals.

Vais vus pensà ch'il project ha talmain success cura che Vus vais lantscha quel?

L'entschatta hai jau stuì persvader il servetsch dal  parlament en Chasa federala d'empruvar ora uschè in project. E suenter che jau vai lura tramess l’invit en vegnidas aint annunzias da 25 chantuns. I è bel che l’interess è grond.

In chantun na vegn pia betg?

Jau tradescha’l dentant betg tgenin che na vegn betg.

Vais vus survegni reacziuns da las delegaziuns dals parlaments chantunalas ch'èn vegnids?

Sch’in parlament vegn sin visita lura survegnan els ina tur tras la Chasa federala, el vegnan ad guardar ina debatta en il Cussegl dals chantuns e a la fin datti in aperitiv en il biro dal president nua ch’ils cussegliers e las cusseglieras dals chantuns da quel cha la gruppa vegn èn era preschents. Jau constat era che las gruppas èn fitg interessadas era vi dals process qua a Berna. Els cumenzan era a congualar culs agens process. Cun quai che qua vain il process cun dus chombras datti differents process sin livel naziunal co sin livel federal. En general èn las delegaziuns chantunalas fitg engraziaivlas per l’invista ch'i survegnan. Damai datti er contacts umans e quai è bel.

Tge dian las collegas ed ils collegas dal Cussegl dals stadis davart Voss’iniziativa?

Gie, quai n'era per mai era betg uschè cler sco ch'els prendan si quai: sche quai è per els insatge plitost lungurus sch'i vegnan mintg’emna novas delegaziuns dals chantuns ed jau interrump lura adina la debatta per salidar els sin la tribuna. Ma jau stoss dir, els èn fitg interessads ed han er fitg plaschair.

En la sessiun da zercladur è uss era vegnida la delegaziun grischuna. E quai anc pli spezial d’avair sin visita «ils agens»?

Gea, quai era en mintga cas spezial ed era in'onur per mai ch'els han prendì liber per vegnir sin visita a Berna ed era guardar co ch'i va  amai qua co president. Jau crai ch'els eran fitg intgantads da vesair tut. Els han era gist pudì persequitar ina discussiun interessanta cun emoziuns e tensiun. I è vegni discutà sur d’in process en connex cun ils Bilaterals 3. Ed jau crai ch'els van cuntents a chasa.

E tge è quai ch’el giavischass che las delegaziuns prendan a chasa?

Jau pens independent, sch’ins fa politica sin il plaun chantunal u sin il plaun naziunal vai adina era per la qualitad umana: vul dir per respect vicendaivel e per la cultura da debatta. Sch'i prendan a chasa che mintgin cuschina cun la medema aua, lura è quai er schon insatge.

La fin da l’onn presidial datti in cudesch cun fotografias e curts texts tar mintga visita ch'igl ha dà en il decurs da l’on presidial da Stefan Engler.