Play RTR

Emissiuns
Live
Program TV

Tschertga

Cuntrasts

Films documentars cun in spectrum vast e varià. L'emissiun documentescha la cultura rumantscha e grischuna. Ella reflectescha e preschenta midadadas, svilups ed istorgias da noss mintgadi, da la societad, la politica, la cultura, il sport ed auter. // Cuntrasts zeigt rätoromanische Dokumentarfilme.

Sacrifizis per in siemi

Sacrifizis per in siemi

La skeletonista Sara Schmied da Schlarigna ha in grond siemi. Ella vul sa participar als gieus olimpics d’enviern a Cortina. L’atleta è la gronda speranza dal cader svizzer da skeleton. Cun be 20 onns ha ella per l’emprima giada la schanza da sa qualifitgar. En sia giuvna carriera da skeleton ha l’atleta da Schlarigna gia gudagnà bleras cursas naziunalas ed internaziunalas da junioras. La stagiun passada è Sara vegnida campiunessa mundiala en la categoria U20. Era sche Sara Schmied n’è betg sa qualifitgada per ils gieus olimpics a Cortina resta ella motivada. Sia finamira: ils gieus olimpics 2030. La Schlarignotta Sara Schmied ha questa stagiun emprendì ina lecziun impurtanta e sa vi da tge ch’ella sto anc lavurar ils proxims onns: vi da sia fermezza mentala.

Quest video n'è betg disponibel en voss lieu.

LA LAVINA ALVA – Cuira, crack ed il local da consum

LA LAVINA ALVA – Cuira, crack ed il local da consum

«Igl è brutal a Cuira – crack-city, effectiv». Sche pertutgadas e pertutgads discurran uschia da lur citad, na sa lascha il problem betg pli ignorar. Il film mussa co che l’atmosfera en il Stadtgarten a Cuira, ina da las grondas scenas da drogas avertas en Svizra, è sa midada ils ultims onns. Dapli persunas, dapli agressivitad, dapli delicts. Tut quai è la consequenza dal crack che ha remplazzà per gronda part il heroin ed autras substanzas. Ma ussa datti nova speranza a Cuira. Mez mars vegn avert il nov local da consumar. Las spetgas èn grondas. In sguard en il local a Turitg mussa ch’il concept po funcziunar. A Cuira èn las consumentas ed ils consuments dentant anc fitg sceptics.

26 min

Gieus olimpics a Livigno – genial u fatal?

Gieus olimpics a Livigno – genial u fatal?

Sigls spectaculars giu d’ina schanza da 55 meters cun rotaziuns ch’ins vegn be sturn da guardar – quai è stà il final dal Big Air als gieus olimpics a Livigno, paucs kilometers davent da la Svizra. E là ha il reporter Claudio Spescha vulì esser da la partida en il public. Ma co fan ins quai ina sonda il favrer, cura che blers van en vacanzas da skis – e ch’igl ha gia bler traffic senza gieus olimpics? Claudio Spescha è ì tuttina. Tanschi per esser ad uras a Livigno e sfunsar en l’atmosfera olimpica – u datti in caos da traffic sin las vias grischunas? Tenor il concept dal chantun Grischun èsi da quintar cun fin 4000 visitadras e visitaders supplementars en confrunt cun il traffic normal da la stagiun auta. Il chantun Grischun ha mess en pe in concept da traffic per 5,5 milliuns francs per pudair transportar las persunas che vulan ir a Livigno – Livigno ch’è accessibel l’enviern be tras il tunnel da Munt la Schera cun unicamain in vial. Ins ha installà: quatter areals da park & ride cun tut il persunal necessari, curs supplementars da la Viafier retica tras il tunnel dal Vereina, ina colliaziun spessa d’autos da posta tranter Zernez/Müstair e Livigno che basegna 30 manischunzs d’autos da posta supplementars. Tge portan quels gieus olimpics al Grischun, auter che traffic e custs per manischar quel – senza avair la garanzia che l’Italia sa participeschia lura propi a quels custs? Ed insumma: n’èn gieus olimpics fin ussa betg stads per regla ina show bombastica cun in lung barbagiat da custs starmentus per ils pajataglias ed ina massa indrizs che daventan ruinas? L’Italia ha vulì impedir quai cun far gieus decentrals en plirs lieus – insatge che la Svizra vul forsa era far il 2038. Perquai èn ils gieus olimpics 2026 a Livigno, Milaun, Cortina ed auters lieus er in test per la Svizra. Ma funcziuna quai propi – senza ruinas e custs stravagads? Era quai fatschenta Claudio Spescha sin ses viadi a Livigno.

27 min

In stgazi emblidà: Il relasch da l’Engadin Press returna a chasa

In stgazi emblidà: Il relasch da l’Engadin Press returna a chasa

Dapi l’onn 1960 è ina gronda collecziun da fotografias veglias dal Grischun stada emblidada en il tschaler dal Museum da la communicaziun a Berna. Ussa turna quest stgazi puspè a chasa en la Fundaziun grischuna per la fotografia a Cuira: 50 000 fotografias istoricas da l’anteriura stamparia a Samedan Engadin Press. I sa tracta cunzunt da fotografias da l’Engiadina enturn il 1900. Ellas dattan novs sguards en il passà: sguards davos las culissas dal turissem glamurus da quella giada.

28 min

Operaziun ospital: L’Engiadin’Ota en la breduglia

Operaziun ospital: L’Engiadin’Ota en la breduglia

Dapi il cumenzament da l’onn stattan l’Ospital Engiadin’Ota e dus centers d’attempads qua senza daners da la vischnanca. Il concurs smanatscha. Quest film dals «Cuntrasts» accumpogna persunas pertutgadas e responsablas durant las emnas decisivas avant la votaziun. Entant ch’i regia grond travasch sin la staziun d’urgenza, resta al team enturn la presidenta da fundaziun, Selina Nicolay, be anc curt temp per persvader la populaziun da ses plan da salvament. Il temp è stgars e quai chaschuna critica. «D’ina politica da tema» discurra l’anteriur cusseglier naziunal da la partida Il Center, Duri Campell. Per intginas pazientas e pazients sco era per il persunal è questa intschertezza turmentanta. Tge ch’ina serrada da l’ospital muntass per el? «La mort», di il pazient da dialisa Marco Dosch. Daspera era l’optimissem grond avant paucs onns: 35 milliuns francs èn vegnids investids en l’ospital. Hai dà en il passà decisiun sbagliadas? Na, di l’anteriur president da fundaziun Christian Brantschen e s’exprima per in’elavuraziun.

27 min

Brinzauls: Bandunar e spazzar – u turnar e restar

Brinzauls: Bandunar e spazzar – u turnar e restar

62 emnas è Brinzauls stà bandunà ed evacuà. Entant che la vita dastga puspè turnar en il vitg, resta l’avegnir da Brinzauls intschert. Durant l’evacuaziun han blers decidì da bandunar Brinzauls per adina. La via per questa dischlocaziun facultativa è dentant lunga. Ed a la fin perdan tuttas e tuts insatge. Tgi che va e tgi che resta. Il purs Annette e Georgin Bonifazi vulan viver vinavant a Brinzauls. Ma lur famiglia vegn a stuair far il pur en in vitg per part destruì. Las chasas da la glieud che vul dischlocar ston numnadamain vegnir spazzadas. Gery Liesch na vul betg pli turnar a Brinzauls, perquai che sia chasa è be pli «ina ruina». Maria Müller ha il giavisch da puspè inscuntrar ils vischins da Brinzauls in pèr kilometers pli lunsch en la «zona da dischlocaziun» a Vazarouls. Ed era Ernst Liesch vul ir, ma n’è betg d’accord cun l’indemnisaziun per sia chasa per pudair dischlocar.

26 min

Responsabladad al limit – in onn cun Daniel Albertin

Responsabladad al limit – in onn cun Daniel Albertin

«Igl è stà in onn fitg pretensius», di Daniel Albertin, il president communal d’Albula/Alvra. Pretensius, perquai ch’igl ha dà enorm bleras sfidas dapi la davosa evacuaziun da Brinzauls il november 2024. Saja quai perquai ch’ina part da las abitantas e dals abitants vul turnar a chasa, quai che las autoritads na lubeschan betg, u saja quai perquai ch’ins crai adina puspè che la costa vegnia oragiu, ma sa quietescha lura puspè. Durant il davos onn avain nus pudì accumpagnar Daniel Albertin cun la camera. In vair carussel d’emoziuns. A muments da plaschair suondan muments da nunchapientscha. I passa betg in di che Daniel Albertin na sto betg sa fatschentar cun Brinzauls. Sper tut questas sfidas cun Brinzauls è el era pur cun corp ed olma. Ina chargia dubla che fa adina puspè ponderar, sch’el duess chalar sco president communal. Il film «Responsabladad al limit – in onn cun Daniel Albertin» dat in’invista davos las culissas. El mussa muments da Daniel Albertin sco president communal e muments da sia vita privata, nua ch’el sa revegn.

28 min

Senza flad – Corina Schmed va als cunfins

Senza flad – Corina Schmed va als cunfins

Corina Schmed ha ina finamira ambiziusa: Ella vul esser l’emprima dunna svizra che sa noda cun be ina fladada e duas nudaglias passa 159 meters sut l’aua. In’idea ch’è naschida spontanamain, be paucs mais suenter ch’ella ha per casualitad scuvert sia passiun per il sfunsar liber. Il film accumpogna Corina sin questa aventura, nua ch’ella vegn a ses cunfins corporals e mentals. Il sfunsar liber dovra in’enorma forza mentala, pertge ch’il corp signalisescha trasora ch’el veglia trair flad. Vegnir a frida cun quest reflex da surviver è perquai essenzial, avair dubis e far patratgs negativs percunter fatal. Per dumagnar il record sto Corina nudar sut l’aua passa duas minutas e mez senza trair flad. Sin quest viadi sa mussi però ch’i va per dapli che be per rumper il record. I va per curaschi, per la confidenza en sasezza, però era per realisar che la pli dira sfunsada è mintgatant quella en l’agen intern.

26 min

Musica da pitschen ensi – la proxima generaziun Scherrer

Musica da pitschen ensi – la proxima generaziun Scherrer

Per l'emprima giada hai dà in project sur tuttas generaziuns – in inscunter da la famiglia Scherrer nua che tuts e tuttas fan quai ch'els ed ellas fan il pli gugent – musica! Mammas, ondas, il bab e cusrinas s'inscuntran per trais dis en la chasa Scherrer a Trun. Ordlonder resulta in concert communabel e nus avain astgà accumpagnar las emprovas a chasa. Maria, Clara Maria, Giulietta, Anna Catrina, Eva Luisa e Marc Aurel – els èn la generaziun giuvna – e la musica als accumpogna di per di. «Suenter avair fatg musica sa sentan ins simplamain bain, sco sch'ins avess gudagnà insatge» – di Maria Bognar, la figlia da Letizia Scherrer. Il Cuntrasts dat invistas en la vita da la famiglia che sa maschaida cun la vita musicala.

26 min

Far endretg a tuts – la planisaziun dal territori

Far endretg a tuts – la planisaziun dal territori

Actualmain èn bleras vischnancas en il Grischun vi da reveder lur planisaziun locala. Quai ha da far cun la lescha federala che pretenda da construir a moda pli concentrada. La finamira: betg duvrar memia bler terren. Per ils «Cuntrasts» avain nus accumpagnà la vischnanca da Mustér tras quest process intensiv ed emoziunal. Tuttina sco bleras autras vischnancas en il Grischun ha era Mustér bler memia bler terren da bajegiar. Tut en tut correspundan quellas reservas a 15 plazzas da ballape. Sulom per sulom vegn sut la lupa e passa set hectaras ston vegnir reducidas cun midar zonas u cun prender il terren or da la zona da construcziun. Quai tutga ils possessurs da terren. Els perdan d’in mument a l’auter blers daners. Ils «Cuntrasts» accumpognan inscunters cun possessurs da terren e las persunas responsablas per la revisiun e mussan lur via tras questa procedura intensiva e cumplexa.

27 min

Al set da «L’ultim Rumantsch»

Al set da «L’ultim Rumantsch»

Tge dovri enfin ch’in film guarda propi ora sco in film? Co lavuran acturas, acturs e l’entira crew da film ensemen per dar vita ad in’istorgia audiovisuala? Tge lavur sa zuppa davos ils purtrets filmics perfetgs da la segunda stafla da «L’ultim Rumantsch»? L’autur da films Casper Nicca ha pudì accumpagnar las lavurs al set da film da la seria rumantscha e dar in sguard davos las culissas: per exempel sin il reschissur che lavura intensivamain cun las acturas ed ils acturs. U sin las duas sulettas persunas rumantschas da la crew che mussan che lur lavur – en la mascra u sco segund assistent da camera – è tuttina impurtanta sco quella d’in actur principal. A Casper Nicca reussescha uschia in sguard intim en quest mund serrà, concentrà e passiunà da quellas e quels che fan films.

26 min

Ursina Lardi – cun forza e fragilitad

Ursina Lardi – cun forza e fragilitad

En Svizra è Ursina Lardi gia vegnida undrada cun ils premis da teater e film impurtants. Dapi ch’ella ha giugà la rolla da la barunessa en il film epocal «Das weisse Band», festina ella dad in set cinematografic a l’auter. Ursina Lardi n’è dentant betg mo l’actura cun in talent excepziunal. Sia forza è sia radicalitad. Ella na «gioga» betg en il senn usità, ella s’expona a las situaziuns scenicas, e quai senza cumpromiss. Il film da «Cuntrasts» accumpogna Ursina Lardi stretgamain durant la lavur e las emprovas. Ina lavur d’actura che pretenda tut dad ella.

Quest video n'è betg disponibel en voss lieu.

Ursina Lardi – cun forza e fragilitad – cun suttitels rumantschs

Ursina Lardi – cun forza e fragilitad – cun suttitels rumantschs

En Svizra è Ursina Lardi gia vegnida undrada cun ils premis da teater e film impurtants. Dapi ch’ella ha giugà la rolla da la barunessa en il film epocal «Das weisse Band», festina ella dad in set cinematografic a l’auter. Ursina Lardi n’è dentant betg mo l’actura cun in talent excepziunal. Sia forza è sia radicalitad. Ella na «gioga» betg en il senn usità, ella s’expona a las situaziuns scenicas, e quai senza cumpromiss. Il film da «Cuntrasts» accumpogna Ursina Lardi stretgamain durant la lavur e las emprovas. Ina lavur d’actura che pretenda tut dad ella.

Quest video n'è betg disponibel en voss lieu.

L’ultima gasetta - quo vadis schurnalissem regiunal?

L’ultima gasetta - quo vadis schurnalissem regiunal?

Adina damain persunas abuneschan gasettas regiunalas. I dat pli e pli paucs inserats. Quai senta era la «Südostschweiz», la gasetta da mintgadi grischuna. Il dumber d’abunaments è sa reducì l’ultim decenni per in terz. Ussa vul l’interpresa da famiglia avair success cun in duo schurnalistic da la Germania: Joachim Braun e Nikola Nording. Els sa concentreschan sin las medias digitalas e vulan cuntegns che interessan uschè bleras lecturas e lecturs sco pussaivel. La nova lingia procura per malcuntentientscha en politica e cultura. Er expertas ed experts da medias crititgeschan quest svilup. En discussiun èn las medias sco quarta pussanza e sco pitga da la democrazia. Il film accumpogna la redacziun en transfurmaziun e mussa co che l’interpresa da famiglia funcziuna. Ensemen cun ses dus frars vul la vicepresidenta Susanne Lebrument manar vinavant l’ierta da ses bab Hanspeter Lebrument. Ella sa mova en il champ da tensiuns tranter pretensiun schurnalistica e rentabilitad.

50 min

Il stgazi da Samedan – istorgia en aur, tul e launa

Il stgazi da Samedan – istorgia en aur, tul e launa

Da vestgids fins en saida rosa e mongias en oss da balenas sur barettas en tul fin a tschops da parada en aur e launa u bicorns a la Napoleun – en Chesa Planta a Samedan, sin palantschin, datti tut quai ed anc bler dapli. In stgazi da textilias en radund 500 tocs or da trais tschientaners. Quest onn ha la Chesa Planta finalmain pudì instradar in’inventarisaziun scientifica – e las istoricras da textilias, Thessy Schoenholzer Nichols e Briony Langmead, sco er il designer e costumist Bernhard Duss sa mussan intgantads da la valur unica da la collecziun da Samedan. Spezial è ch’ins sa che tut quella rauba tutgava a las duas famiglias noblas de Salis e de Planta. Uschia survegn la collecziun conturas e sias parts pon vegnir cumbinadas cun persunalitads realas. Per la manadra da la Chesa Planta, Martina Shuler-Fluor, n'è quai betg mo in'attracziun per la publicitad, mabain er ina resursa impurtanta per la perscrutaziun da la cultura materiala e da la moda istorica en l’Engiadina. Proxima stad vul ella gia preschentar intginas textilias al public – e tgi che na vul betg spetgar fin lura survegn gia uss in’invista exclusiva en ils «Cuntrast».

26 min

Tumasch e Benedetg Dolf – In omagi da Gieri Venzin

Tumasch e Benedetg Dolf – In omagi da Gieri Venzin

Tumasch Dolf è probabel il cumponist rumantsch il pli popular. El ha creà veritabels hits che vegnan chantads en l’entira Rumantschia, gugent e savens. Ses figl Benedetg è main enconuschent – sia ovra dentant anc ditg betg scuverta. En in omagi preschenta Gieri Venzin ils dus cumponists da la Val Schons e lur grondiusas chanzuns.

Quest video n'è betg disponibel en voss lieu.

Nino Schurter – sia ultima cursa – film extendì

Nino Schurter – sia ultima cursa – film extendì

Nino Schurter ha anc ina giada grondas finamiras en sia ultima stagiun da la cuppa mundiala da mountainbike. Cun prest 40 onns sa confrunta el danovamain cun il dir mintgadi da profi, mudregia ses corp – savend che blers adversaris èn fin dus decennis pli giuvens ch’el e che victorias daventan pli raras. Il film accumpogna la legenda da mountainbike dal cumenzament da la stagiun al Cape Epic en l’Africa dal Sid sur ils campiunadis mundials en il Vallais fin a sia ultima partenza a la cuppa mundiala a chasa a Lai. Schurter dat anc ina giada tut per realisar il siemi d’ina victoria en ses dachasa. Ins vesa Nino Schurter era sco persuna privata, co ch'el funcziuna sco uman e sco bab e co che ses ambient, ses geniturs, l’han marcà. Reusseschi a Nino Schurter da terminar sia carriera tenor giavisch – e co po el laschar liber questa vita da profi ch’el ha vivì var 25 onns?

Quest video n'è betg disponibel en voss lieu.

Ina prisa punk – en vista a las crisas da noss temp.!?

Ina prisa punk – en vista a las crisas da noss temp.!?

Betg mo ina presa, mabain in orcan da punk dovria noss temp, di la reschissura grischuna Magdalena Nadolska. A questa conclusiun vegn ella en vista ad ina societad che fa pauc, malgrà la crisa dal clima, malgrà la democrazia che va en muschna en l’America ed en blers pajais da l’Europa, malgrà populissem, femicidis e guerras. Tut quai furma la basa per il toc «Monokali Polypunk» ch’è da vesair actualmain en il teater da Cuira. Betg «peace and love», mabain punk saja la medischina necessaria per svegliar ina societad durmentada, di Magdalena Nadolska ed includa era sasezza. Malgrà tut las crisas actualas capitia pauc u nagut. Perquai punk. L’essenza dal punk saja la gritta e la gritta saja la forza che mettia l’uman en acziun. Uschia è naschì il project che ha manà al toc da teater «Monokali Polypunk».Il toc han scrit Flurina Badel e Gianna Olinda Cadonau. Era per ellas èsi cler: I na va betg per far reviver in’energia dals onns 1970, mabain per chattar il punk dad oz. Ma co tuna e co vesa or il punk da l’onn 2025? Il film dals Cuntrasts «Ina prisa punk» prenda si questa dumonda. El lascha vegnir a pled acturas ed acturs, la musicista, las auturas e la reschissura e mussa tge furma ch’il punk dad oz pudess avair.

25 min

Bondo – reconstruir e proteger

Bondo – reconstruir e proteger

Il film documentar «Bondo – reconstruir e proteger» documentescha las differentas lavurs da reconstrucziun suenter la bova catastrofala dal Piz Cengalo il 2017. Po l’uman sa proteger cunter las forzas da la natira? L’autura Susanna Fanzun e sia squadra han visità il grond plazzal da construcziun durant quatter onns, enfin la fin da las lavurs l’onn 2025. Ella ha discurrì cun las persunas responsablas da vart da la vischnanca, cun ils inschigners, cun abitantas ed abitants. Il film mussa co ch’ina cuntrada deserta vegn transfurmada en in territori ch’è pront per far frunt ad in proxim grond eveniment che na capita – uschia speran tuts – mai.

27 min

Bondo – reconstruir e proteger – cun suttitels rumantschs

Bondo – reconstruir e proteger – cun suttitels rumantschs

Il film documentar «Bondo – reconstruir e proteger» documentescha las differentas lavurs da reconstrucziun suenter la bova catastrofala dal Piz Cengalo il 2017. Po l’uman sa proteger cunter las forzas da la natira? L’autura Susanna Fanzun e sia squadra han visità il grond plazzal da construcziun durant quatter onns, enfin la fin da las lavurs l’onn 2025. Ella ha discurrì cun las persunas responsablas da vart da la vischnanca, cun ils inschigners, cun abitantas ed abitants. Il film mussa co ch’ina cuntrada deserta vegn transfurmada en in territori ch’è pront per far frunt ad in proxim grond eveniment che na capita – uschia speran tuts – mai.

27 min

Ils furbazs da Cavaione – l’istorgia singulara da l’ultim vitg ch’è daventà part da la Svizra

Ils furbazs da Cavaione – l’istorgia singulara da l’ultim vitg ch’è daventà part da la Svizra

Cavaione è in pitschen vitg cun ina gronda istorgia. Aut sur la Val Puschlav e datiers dal cunfin cun la Valtellina sa definivan ils abitants e las abitantas baud sco Svizzers baud sco Talians, per ch’els na stoppian betg pajar taglia u betg far servetsch militar – quests furbazs! Pir il 1875, pia avant 150 onns, han els survegnì la naziunalitad svizra – quai è stada l’ultima gronda natiralisaziun en Svizra. Quella giada vivevan anc 108 persunas en l’aclaun che la vischnanca da Brusio ha surpiglià. Oz vivan mo pli otg persunas l’entir onn si là. Al grond giubileum da tutgar dapi 150 onns tar la Svizra participescha però bunamain l’entira val. Quai è l’istorgia singulara da l’ultim vitg ch’è daventà svizzer e quella da sias abitantas e da ses abitants.

26 min

Open Air Lumnezia – Best of 2025

Open Air Lumnezia – Best of 2025

Il 40avel Open Air Lumnezia è stà ina gronda sfida per il public e per ils organisaturs. Plievgia gronda e perfin granella han transfurmà il terren dal festival a Degen en ina zona da glitta. Tuttina han 18’500 fans da musica festivà cun entusiassem l'ediziun da giubileum la fin d'emna passada. «Cuntrasts» mussa ils highlights dals trais dis da festival.

Quest video n'è betg disponibel en voss lieu.

La maschina non grata e ses triumf – 100 onns Auto GR

La maschina non grata e ses triumf – 100 onns Auto GR

«L’auto è la pli impurtanta invenziun dal 20avel tschientaner. Bleras persunas han sa laschà fotografar cun lur auto, èn sesidas sin el, han tutgà en el», uschia l’istoricher Simon Bundi. Petra Rothmund è ida a la tschertga da persunas che han posà davant lur auto ed ha laschà raquintar ellas lur istorgias. Questas istorgias mussan co che l’auto è daventà popular ils ultims 100 onns e co che quel ha – suenter ina partenza crappusa – era conquistà il Grischun.

26 min

Quatter dunnas – quatter istorgias da ballape

Quatter dunnas – quatter istorgias da ballape

60’000 persunas che giubileschan en in stadion – quai è oz era realitad en il ballape da dunnas. Livia Peng da Domat viva quest siemi sco goli da Werder Bremen en la 1. Bundesliga. Ma i dat autras dunnas cun ambiziuns pli pitschnas che s’engaschan era cun cor ed ardiment per il ballape. Livia Peng, Bea Caduff, Sofia Schmed ed Ursina Kerlin-Capeder han in’amur communabla: il ballape. Livia Peng è cun 23 onns goli nr. 1 da Werder Bremen en la 1. Bundesliga. Ella è vegnida fin en il final da la cuppa tudestga ed il magazin «Kicker» ha elegì ella en l’equipa da l’onn. Ursina Kerlin-Capeder è stada l’emprima ballapedista rumantscha en l’equipa naziunala svizra e giugadra mez professiunala en l’America. Il ballape ha gidà ella da s’avrir e da cumbatter sias temas. Sofia Schmed stat a l’entschatta da sia carriera. Ses siemi: vegnir en la Super League ed en l’equipa naziunala. Sia tenuta: «Sch’ins vul propi, dumognan ins tut!» E Bea Caduff è trenadra dal Team Surselva Dunnas. Per ella è ballape cuminanza ed avair plaschair. Il team è vegnì dacurt en la 3. liga.

24 min

Dialog tranter uman e chaval

Dialog tranter uman e chaval

Currer, magliar e star da cumpagnia: quai correspunda a la natira dals chavals – e betg da purtar enturn umans. Per la trenadra Iris Hauschild che scolescha en la Val Müstair umans e chavals èsi perquai pli che cler: «Igl è fitg impurtant per mai che nus faschain quai che nus faschain qua cun fitg grond respect.» Di per di lavura ella per perfecziunar la collavuraziun tranter umans e chavals. Sia via per far quai è l’art academic da chavaltgar. Ils chavazzins èn plaschair e respect vicendaivel – saja quai en la scolaziun da principiantas, scolars pli avanzads u en il coaching per persunas da manar. Da s’occupar cun chavals faschess bain a nus tuts, è persvadida era la presidenta communala da Puntraschigna, Nora Saratz Cazin. Tge ch’ils umans pon emprender dals chavals – quai mussan ils «Cuntrasts» en il film «Dialog tranter uman e chaval» dad Isabelle Jaeger.

27 min

Per las vias a Lavin – 30 onns pli tard

Per las vias a Lavin – 30 onns pli tard

Da la staziun, sur la Plazza Gronda fin vi Sur Punt – las duas redacturas da RTR, Élin Batista e Petra Rothmund, èn idas per las vias dal vitg da Lavin a la tschertga d’inscunters spontans cun las abitantas ed ils abitants. E quai in di fraid da primavaira durant l’uschenumnada «stagiun morta». Inscuntrà han ellas tranter auter ina chaschadra, in pur che ama il film e la pli veglia dunna dal vitg. Ellas han vis pavuns e savurà cornets frestgs. Da las impressiuns han las duas redacturas creà in film documentar en il stil da «visual history». Gia avant 30 onns aveva la Televisiun Rumantscha visità il vitg da Lavin – bler è sa midà en be trais decennis.

26 min

«Envidar la chandaila endadens» – Luis Coray e ses art

«Envidar la chandaila endadens» – Luis Coray e ses art

Per Luis Coray è tut art. La vita, performances, pictura e musica – tut va in en l’auter, tut viva el cun ardur ed energia. «Envidar la chandaila endadens» saja impurtant, di el en il film dal cineast Casper Nicca. E quella energia, quel gust da far art è lura er il fil cotschen dal film. Il film accumpogna l’artist grischun a sias ragischs artisticas en la Toscana. Là visita el ils lieus, nua ch’el ha entschavì seriusamain cun la pictura. Ma en il film visita Luis Coray era lieus en il Grischun ch’èn impurtants per el: Laax, nua ch’el è creschì si, Cuira, nua ch’el ha ses atelier ubain Segl-Maria, nua ch’el dat curs da malegiar per uffants. Ed adina vai per «percepziun», per il sguard spezial, cun il qual l’artist multifar vesa ed interpretescha il mund.

26 min

Ils Furbaz e l’Eurovision Song Contest

Ils Furbaz e l’Eurovision Song Contest

La gruppa Furbaz è fin ussa l’unica band rumantscha che ha cuntanschì il final da l’Eurovision Song Contest. Avant 36 onns han ils Furbaz represchentà la Svizra a Losanna cun la chanzun «Viver senza tei». Malgrà ch’igl ha bastà mo per il 13avel plaz, ha questa preschentaziun dà in stausch enorm a lur carriera. Ils «Cuntrasts» recapituleschan l’istorgia dal success dals Furbaz. Per questa retrospectiva filmica han ils «Cuntrasts» visità dus commembers dals Furbaz: Marie Louise Werth, la chantadura e pianista da la gruppa, sco er Ursin Defuns, in dals chantadurs da background ch’è stà da la partida a partir dal cumenzament. Tge fan els oz e s’interesseschan els anc per l’Eurovision Song Contest? A maun d’intervistas e da material d’archiv vegn recapitulà il viadi che ha manà quella gruppa da la Surselva ils onns 1980 e 1990 al success naziunal ed internaziunal. La part principala da questa documentaziun deriva dal film «Giu bambin? – Il recept per il success dals Furbaz» (2009) da l’autura Carin Camathias.

26 min

Pazient intensiv u aua sauna – co vai cun il Rain?

Pazient intensiv u aua sauna – co vai cun il Rain?

L’avaina verda che cura tras la Surselva ha da cumbatter cun problems da sanadad. Il numer da peschs pigliads sa sminuescha onn per onn. Dapi l’onn 2003 vegn registrà e documentà las cifras da peschs pigliads en tut las auas grischunas. Questa statistica mussa ina digren considerabla e conferma quai che ils pestgaders raquintan schon dapi blers onns: i dat adina pli e pli paucs peschs en flums e lais grischuns. Daco è quai uschia? L’uffizi da chatscha e pestga ha incumbensà l’institut da perscrutaziun HYDRA dad intercurir il Rain Anteriur sin differents tschancuns tranter Sedrun e Glion. Quest film dals «Cuntrasts» ha accumpagnà la perscrutaziun dal cumenzament davent e mussa nua ch’il flum clutscha. Ils resultads avran novs aspects e fan urden cun speculaziuns. Ils fatgs scientifics duain dentant er esser in manual ed in guaffen che duai gidar al flum da guarir.

28 min

Cumià e cumenzament – L’avegnir da las soras dominicanas da Glion

Cumià e cumenzament – L’avegnir da las soras dominicanas da Glion

En ils megliers onns eran ellas 200 soras en la claustra sin la spunda sur Glion. Oz èn ellas anc 66 soras e la media da vegliadetgna è 86 onns. La fin da lur communitad è previsibla, perquai sa fatschentan ellas intensivamain cun lur avegnir. Dus giavischs èn centrals per lur ponderaziuns. Il giavisch da pudair restar en il bajetg claustral enfin la fin ed il giavisch da chattar schliaziuns per in nov diever dal cumplex claustral, idealmain in diever che maina enavant lur ierta spirituala. Quella cumpiglia sper l’uraziun e la vita contemplativa en claustra in grond engaschi durant decennis per la tgira e la scolaziun en la regiun. Il film «Cumià e cumenzament – L’avegnir da las soras dominicanas da Glion» dat invistas commoventas en il mintgadi da las soras dominicanas en quels temps marcads da midadas.

26 min

Configuraziuns Agid Contact e proposta Podcast Servetschs Dretgs

SRG SSR

RTR Radiotelevisiun Svizra Rumantscha, succursala da la Societad svizra da radio e televisiun

SRF RSI RTS SWI Play Suisse