Il project Switzerland 2038, che cumpiglia er ils Gieus paralimpics, prevesa concurrenzas en tut las parts dal pajais. Cun quest concept decentralisà po la Svizra scriver istorgia: Per l'emprima giada na fiss quai betg ina citad u ina regiun che realisass ils gieus, mabain in entir pajais.
10 chantuns directamain involvids e 14 vischnancas sustegnian il project che sa basia tenor pussaivladad sin «infrastructuras da sport existentas d'emprima qualitad», è vegnì ditg il glindesdi a Berna a la conferenza da medias da l'uniun Switzerland 2038. Quella avevan fundà il november 2023 commembers da las federaziuns naziunalas da sport d'enviern, da Swiss Olympic e da Swiss Paralympic.
Chantun Grischun è d'accord
Il chantun Grischun – ch'è era stà da la partida tar la planisaziun da quest project – sustegna l'idea da far diever da structuras existentas e betg construir novs bajetgs ed indrizs gigantics.
Duvrar indrizs existents che vegnan era duvrads mintg'onn – quai è in punct impurtant.
Tar tut l'euforia datti era vuschs criticas. Gieus da tala grondezza na pudessan mai esser cumpatibels cun la natira. E quai che pertutga ils custs ha l'experientscha da fin ussa savens mussà in auter maletg.
I sajan gieus enorms e blera nova infrastructura ch'ins sto construir, argumentescha Anita Mazzetta dals Verds:
Sch'ins guarda be ina giada tge che capita en l'Italia: da «gieus che na custan nagut per il maun public» avain nus ussa custs da pliras milliardas.
I saja in'illusiun ed empermischuns che na pon betg vegnir ademplidas, agiunta la deputada dal Cussegl grond.
Svizra en dialog cun il comité olimpic
Per il project sa chatta la Svizra en in dialog stretg e plain confidenza cun il Comité olimpic internaziunal (IOC). Quest dialog privilegià munta che la Svizra po promover sia candidatura fin la fin dal 2027 en moda exclusiva.
Nagut n'ha ina forza cumparegliabla sco la staila fixa d'ina gronda occurrenza da sport che serva ad in'entira generaziun d'atletas ed atlets sco mussavia e ch'inspirescha la glieud en l'entir pajais.
Ruth Metzler-Arnold, presidenta da Swiss Olympic, di: «Las federaziuns da sport, dal sport d'enviern e da stad, olimpic e betg olimpic, vulan gieus olimpics e paralimpics d'enviern 2038 en Svizra. Ellas renconuschan tge effect persistent ch'ina tala occurrenza ha sin il sport.» Nagut n'haja ina forza cumparegliabla sco ina gronda occurrenza da sport ch'inspireschia in'entira generaziun d'atletas ed atlets e la glieud en l'entir pajais, sur il sport ora.
Da Genevra fin San Murezzan
Concretamain prevesa il project sco lieus da concurrenza per las radund 120 concurrenzas Genevra, Losanna, Crans-Montana, Engelberg, Turitg, Zug, Lugano, Lai e San Murezzan. Berna è previsa tant per la ceremonia d'avertura sco era per la ceremonia finala.
Finanzià duai vegnir Olympia 2038 da vart privata cun sustegn dal maun public. Il preventiv total sur ils proxims 10 onns da l'attribuziun fin als gieus munta a 2,2 milliardas francs. 82% da quai duain vegnir contribuì da privats.
Igl è segir pli realistic che tschella giada – la Svizra è en in dialog privilegià cun l'IOC. Sche la Svizra inoltrescha il 2027 sia candidatura po ella er drizzar ora ils gieus olimpics 2038.
Suenter 90 onns enavos en Svizra?
Il 2026 avra il Cussegl federal la consultaziun. Suenter vegni decidì davart ina decisiun da princip e da planisaziun che vegn lura tractada en il parlament. Attribuids vegnan ils gieus dal IOC l'onn 2027.
Fin ussa han gì lieu Gieus olimpics duas giadas en Svizra: il 1928 ed il 1948 ha mintgamai San Murezzan organisà il grond eveniment. Il 2006 ha la candidatura empermettenta da Sion pers en la selecziun cunter quella da Turin.