L'Engiadin'Ota è en in dilemma. Suenter duas votaziuns ch'han fatg naufragi smanatscha il collaps finanzial. Pervia d'investiziuns da plirs milliuns francs sa chatta la regiun sut in mantun da debits. «Il pazient è fitg malsaun perquai ch'el n'ha a partir da l'avrigl betg pli finanziaziun», di Jürg Girschweiler ch'è vegnì nominà dal tribunal sco administratur.
En il medem mument è incontestà ch'i dovra in ospital en la pli gronda regiun turistica dal Grischun.
Il pazient è fitg malsaun.
L'emissiun Cuntrasts accumpogna las persunas pertutgadas e responsablas durant las emnas decisivas avant las votaziuns e guarda davos las culissas. Per exempel la sesida decisiva dal cussegl da fundaziun, nua che las presidentas ed ils presidents communals s'approfundeschan en ina debatta da princip.
Gia bainbaud decidan emprimas vischnancas
I fa prescha. A la squadra enturn la presidenta dal cussegl da fundaziun Selina Nicolay resta mo pauc temp fin a las votaziuns dals 4 da favrer e dals 8 da mars 2026 per persvader la populaziun.
Quai è in'illusiun. Ni las vischnancas ni il chantun n'han ina basa legala per dar ora daners senza cunvegnas da prestaziun.
Quai procura per critica. L'anteriur cusseglier naziunal da la PBD Duri Campell discurra d'ina «politica da la tema». Las vischnancas sajan obligadas da pajar per il provediment da sanadad, i na saja betg urgent. Daners sajan avant maun en l'Engiadin'Ota: «Jau n'hai nagina tema che l'ospital sto vegnir serrà ils 31 da mars». La presidenta dal cussegl da fundaziun Selina Nicolay cuntradi, senza cunvegna da prestaziun na dettia nagins ulteriurs daners – ni da vischnancas ni dal chantun.
Nagins daners – «la mort»
Pertutgads fissan surtut ils pazients. Per exempel Marco Dosch da Schlarigna che va trais giadas l'emna en l'ospital da l'Engiadin'Ota per la dialisa. Tge che ina serrada da l'ospital signifitgass per el? «La mort», di el. I na saja betg imaginabel per el dad ir en l'avegnir trais giadas l'emna a Cuira per la dialisa. «Igl è in scandal che ina regiun sco l'Engiadina, che ha daners per tut, n'è betg abla da manar in ospital».
Er las collavuraturas ed ils collavuraturs fan quitads, ellas ed els che lavuran malgrà l'intschertezza uras supplementaras sur ils dis da festa. Durant quest temp n'ha l'Engiadin'Ota betg mo 18'000 abitantas ed abitants, mabain passa 100'000. En la staziun d'urgenza regia grond traffic tranter Nadal e Bumaun. Surtut giasts da la Bassa vegnan hospitalisads. Per Denise Höbenreich, manadra da la tgira d'urgenza, è la serrada da l'ospital «in patratg che jau poss acceptar mo cun difficultad».
Avant paucs onns regiva anc l'optimissem. Cura che la nova fundaziun Provediment da sanadad Engiadin'Ota SGO ha cumenzà il 2018, era la situaziun finanziala excellenta. Sco consequenza è l'ospital vegnì renovà tenor la fundaziun cun il «Masterplan il futur 2020» per 35 milliuns francs.
Calculà mal en il passà?
Ma las entradas n'han betg tegnì pass cun las investiziuns. Sco consequenza è il mantun da debits creschì fin il 2024 a 40 milliuns francs. Perquai ch'il chantun Grischun pretenda la restituziun da l'emprest da 10 milliuns francs e la Banca Chantunala Grischuna insista sin quels daners, vegn la fundaziun oz smanatschada dals debits.
Hai en il passà dà decisiuns sbagliadas ed han ils responsabels calculà mal cun la renovaziun da l'ospital? Na, di l'anteriur president dal cussegl da fundaziun Christian Brantschen. «Questas investiziuns èn vegnidas examinadas da spezialists ed approvadas da las bancas.»
Decisivs sajan stads ils problems structurals, sco tar auters ospitals en Svizra. Brantschen conceda dentant che las entradas sajan stadas pli bassas che spetgà. Il president dal cussegl da fundaziun, ch'è blers onns stà en questa funcziun, pledescha per ina elavuraziun. A la fin na giaja betg mo per ils daners, mabain er «per la confidenza en questa val».