Siglir tar il cuntegn

125 onns Pass da l'Umbrail Il pass il pli aut da la Svizra è vegnì festivà

Gia dapi 125 onns è il Pass da l'Umbrail ina via impurtanta en il Grischun, ina survista dal pass il pli aut en Svizra.

Il pass il pli aut da la Svizra sa chatta en il chantun Grischun, pli precis en la Val Müstair. Il Pass da l'Umbrail che maina da Santa Maria sur il cunfin a Bormio en l'Italia ha festivà questa fin d'emna ses giubileum, quai cun in act uffizial e musica a Valchava.

125 onns asfalt

La via dal pass da l'Umbrail datti gia dapi il temp medieval, mo la via steva en concurrenza cun ina senda tras la Val Vau e la Valle di Fraele ch'è 300 meters pli bassa ed è pli segira. Ed er pli tard en il 17avel e 18avel. tschientaner è il pass restà impurtant per il transport da graun e sal da l'Italia.

Cun subvenziuns federalas e grischunas è vegnida construida l'onn 1901 la via charrabla da Santa Maria fin al pass da l'Umbrail e colliada cun la via sur il Pass dal Stelvio ch'era vegnida construida gia 75 onns pli baud.

L'emprim è vegnì charrà cun vehichels e charrotschas sin il Pass dal Umbrail, a partir da l'onn 1925 er cun autos. Enfin l'onn 1900 devi anc in scumond dad ir cun auto en il Grischun. L'argumentaziun da lezzas uras era ch'i saja memia privlus per persunas ed animals e disturbia la quietezza en las regiuns. Quest scumond è restà anc 25 onns, e pir il 1925 han ils votants grischuns acceptà d'introducir il traffic d’automobils.

Dapi il 1901 è la posiziun da la via sur l'Umbrail restada sco quai ch'ella è vegnida construida, anc oz tanscha ella als standards.

La via da Santa Maria sin il Pass da l'Umbrail da 13,4 kilometers è vegnida finida l'onn 1901. Ella passa directamain suenter l'autezza dal pass il cunfin cun l'Italia ed arriva alura en la rampa dal sidvest da la via sur il Stelvio. Il traject sur il Pass da l'Umbrail è la colliaziun oriunda tranter il Vnuost sura e la Vuclina.

L'armada svizra ha era gì ina gronda influenza sin la via da l'Umbrail, uschia as chattan per lung la via plirs indrizs da fortezza da l'armada.

Normalmain stat la via sin il Pass da l'Umbrail serrada durant l'enviern ed avra pervi da sia autezza enturn amez matg.

Il pass che maina da Santa Maria en la Val Müstair fin a Bormio en Italia n'è betg uschè enconuschent sco auters pass grischuns. Ma sco er auters pass è l'Umbrail fitg popular tar ciclistas e ciclists ma er tar töffistas e töffists.

Uschia è per exempel il pass stà il 2017 l'arrivada d'ina etappa dal Giro d'Italia. Era l'onn 2024 è vegnida planisada ina etappa dal Giro d'Italia sur il pass il pli aut da la Svizra. Quai è stà il cas perquai ch'i regeva in privel da lavinas al Pass dal Stelvio.

RTR Magazin 17:00

Artitgels legids il pli savens