La populaziun da l'Engiadin'Ota ha refusà l'onn passà duas cunvegnas da prestaziun per spendrar il provediment da sanadad e sia finanziaziun en l'Engiadin'Ota. Tras quai na po l'organisaziun ch'è actualmain responsabla per il provediment, la Fundaziun per il provediment da sanadad en l'Engiadin'Ota, SGO, betg pli cuntinuar.
Mesemna ils 21 da schaner preschentan las vischnancas ils projects da votaziun, pia las cunvegnas da prestaziun e la lescha per fundar la nova organisaziun «Sanadura».
L'occurrenza ha lieu en il center da congress e cultura Rondo a Puntraschigna, a partir da las 20:00.
RTR emetta l'occurrenza en in livestream sin rtr.ch. Suenter l'infurmaziun per la populaziun suonda ina discussiun da podium.
La SGO è actualmain en in moratori e daventa insolventa la fin da mars e va suenter en liquidaziun. Perquai dovri ina nova organisaziun purtadra che regla a moda lianta las responsabladads, la finanziaziun e la direcziun dal provediment da sanadad.
Betg pli SGO, mabain Sanadura
La Fundaziun SGO ha preschentà la proposta per il futur dal provediment da sanadad.
I duai dar ina instituziun da dretg public. Proponì è il num «Sanadura». Quella cuntegna in cussegl da sanadad cun represchentants e represchentantas da tut las vischnancas da l’Engiadin’Ota, plinavant in cussegl administrativ cun 5 fin 7 persunas, ina cumissiun da gestiun ed in revisur.
Tge è la differenza tar la veglia organisaziun?
Per l'ina na manass la nova organisaziun betg directamain las purschidas da sanadad da l'Engiadin'Ota. I vegn differenzià tranter purschidas che la Sanadura cumprass en, sco per exempel la gestiun da l'ospital regiunal a Samedan – e purschidas che la Sanadura po manar sezza, na sto dentant betg. La SGO manava directamain las instituziuns da sanadad en l'Engiadin'Ota – cun la direcziun ch'era part da la structura da la SGO. Actualmain n'èsi betg previs en la Sanadura d'avair ina direcziun – il cussegl administrativ manass las fatschentas operativas.
Per l'autra na dessi cun la nova structura nagin obligatori dad unanimitad. Enfin uss stuevan tut las vischnancas approvar novas cunvegnas. Cura che l'instituziun da dretg public «Sanadura» è fundada vegnan las decisiuns davart novas cunvegnas avant il pievel a l'urna. I dovra lura ina maioritad dubla – pia ston 6 da las 11 vischnancas dir Gea, plus dapli che la mesadad da las persunas che voteschan. Igl è il medem modus sco sin nivel federal ina votaziun davart in'iniziativa. Quella dovra la maioritad dals chantuns e dal pievel.
L'emprima votaziun – che decida davart la nova lescha e las cunvegnas da prestaziun – ha anc in modus pli spezial.
La proxima votaziun
Ils 4 da favrer decidan 10 da las 11 vischnancas da la regiun da sanadad Engiadin'Ota davart il futur dal provediment da sanadad. Quai en il rom da las radunanzas communalas. San Murezzan decida pir ils 8 da mars a l'urna.
I va per:
- la lescha per fundar l'instituziun da dretg public «Sanadura»
- las cunvegnas da prestaziun, «Ospital», «Centers da vegliadetgna», «Spitex»
Fundaziun da la Sanadura
Per pudair fundar la Sanadura sto vegnir approvada la lescha correspundenta. Quella reglescha ils dretgs e las obligaziuns da l'instituziun dal dretg public. La nova instituziun na prevesia en emprima lingia betg da manar sezza las purschidas da sanadad – mabain da cumprar en quellas. Explicit sclaus vegn la gestiun da l'ospital regiunal a Samedan. L'incumbensa centrala è da contrahar e cumprar las prestaziuns necessarias sin il martgà liber.
Per fundar la Sanadura dovri 2,5 milliuns francs capital da dotaziun – ed ina contribuziun annuala dad 0,5 milliuns francs per il manaschi. Ils custs per mintga vischnanca sa basan sin la clav da repartiziun da la regiun Malögia (senza la Bregaglia). Vitiers vegnan ils custs da las cunvegnas da prestaziun.
Cunvegnas da prestaziun
Sper la votaziun per la lescha vegn era votà davart novas cunvegnas da prestaziun transitoricas per las differentas purschidas da sanadad en la regiun. Quellas van mo en vigur sche la lescha vegn acceptada. Las cunvegnas da prestaziun vegnan fatgas tranter las vischnancas e la Sanadura – che cumpra lura las prestaziuns necessarias.
L'emprima cunvegna da prestaziun «Ospital» pussibilitescha a la Sanadura da far in contract cun la gruppa da l'Ospital chantunal a Cuira (KSGR) – la Clinica Gut tutga era tar questa gruppa. Tenor cunvegna surpiglia la gruppa la gestiun da l'ospital a partir dal prim d'avrigl 2026 – enfin ils 31 da december 2026. Quai per in pretsch da maximalmain 6,5 milliuns francs. Custs supplementars surpigliass la gruppa dal KSGR.
Las cunvegnas da prestaziun «Centers da vegliadetgna» e «Spitex» pertutgan las chasas da vegls Promulins e Du Lac, sco era la Spitex da l'Engiadin'Ota. Per questas purschidas datti actualmain ina cunvegna cun la SGO che cuvra deficits annuals dals centers da vegliadetgna da fin a 3 milliuns francs. Deficits da la Spitex vegnivan cuverts or dal agen capital. Quai n'è betg pli pussaivel pervi dal moratori da la SGO.
Las novas cunvegnas da prestaziun duain pussibilitar a la Sanadura da cuntinuar cun il manaschi dals centers da vegliadetgna e da la spitex enfin la fin dal 2026. I vegn plinavant mess a disposiziun a la Sanadura daners en furma d'emprests sco reserva da liquiditad. Ils custs vegnan repartids tenor la clav da repartiziun da las vischnancas participadas.
Modus da votaziun
Questa emprima votaziun na sto betg vegnir acceptada unanimamain da tut las vischnancas – sco fin uss, i na vala dentant era betg la maioritad dubla da las votaziuns futuras.
Per che la lescha vegnia acceptada ston 7 da las 11 vischnancas acceptar quella. Plinavant ston las vischnancas che din Gea represchentar almain la mesadad da la populaziun da la regiun da sanadad.
La grafica qua sut mussa la repartiziun da la populaziun sin las 11 vischnancas pertutgadas. Las trais vischnancas grondas, San Murezzan, Samedan e Puntraschigna, represchentan passa la mesadad da la populaziun pertutgada.
La lescha na vala betg per las vischnancas che din Na a la votaziun. Quellas na fan lura era betg part da las vischnancas purtadras e n'han nagin dretg da decider en il futur.
Il provediment da sanadad en las regiuns è dentant reglà cun ina lescha chantunala – las vischnancas èn obligadas da sa participar als custs – era sch'i na fan betg part da l'organisaziun purtadra.
Tge capita tar in Na?
Sche la lescha per fundar la Sanadura vegn refusada, na po il plan da sanaziun betg cuntinuar. Lura stuess la SGO liquidar tut ils manaschis.
Sche las singulas purschidas da sanadad pon cuntinuar, dependa da la decisiun davart las singulas cunvegnas da prestaziun.
L'ospital vegniss definitivamain serrà, co las vischnancas organisassan il centers da vegliadetgna e la spitex n'è betg cler.
Tge capita tar in Gea
Sche la lescha e las cunvegnas vegnan acceptadas surpiglia la Sanadura a partir dal prim d'avrigl l'incumbensa d'organisar il provediment da sanadad. Ella elavurass cunvegnas da prestaziun fixas per las differentas purschidas. Quellas vegnissan lura l'atun 2026 a l'urna.