«Mintga emprima abitaziun che vegn duvrada autramain, manca sco spazi d'abitar per indigens», di Aita Zanetti, la presidenta da Scuol, declerond l'adattaziun che la suprastanza communala ha decidì d'introducir per immediat: «La reutilisaziun d'emprimas abitaziuns communalas sco segundas abitaziuns n'è betg permessa», èsi scrit en l'artitgel 136 dal nov sboz da la lescha da construcziun ch'è vegnì elavurà dapi l'emprima procedura da participaziun l'onn 2024.
«Quai è ina mesira cunter ils svilups acuts che mettessan la vischnanca uschiglio davant fatgs accumplids», di la capo. «Quest pass sa lascha giustifitgar er cun il fatg ch'i dat ina mancanza d'abitaziuns a Scuol.» Uschia ha la suprastanza communala decidì en sia sesida dals 26 da matg 2026 d'introducir quest artitgel da la nova lescha «a partir d'immediat».
Cun quai vegn limitada la pussaivladad da retrair spazi d'abitar per indigens cun midar quellas emprimas abitaziuns en segundas abitaziuns. Quellas èn gia suttamessas a tschertas restricziuns d'utilisaziun tenor dretg communal, en las fracziuns Scuol e Ftan. «A Scuol èn quai abitaziuns construidas dapi l’onn 1983», declera Jon-Curdin Felix, il manader da l’uffizi da construcziun da Scuol. «Quella giada era vegnida introducida ina quota d'emprimas abitaziuns en la lescha communala.»
Urgenza da vegnir activ
I va pia per ina restricziun che valeva gia avant che l'iniziativa federala cunter las abitaziuns secundaras è vegnida approvada l'onn 2012.
Ma cura ch'ins ha il 2019 mess en vigur a Scuol ina lescha communala davart las abitaziuns secundaras, han ins era adattà las pussaivladads per abolir questa restricziun: Tenor questa lescha fissi pussaivel suenter in tschert temp da pajar ina taxa da cumpensaziun – e dad uschia quasi «cumprar liber» l’abitaziun da l’obligaziun sco emprima abitaziun. «A Scuol avess ins pudì cumprar libramain abitaziuns otg onns suenter che la lescha è ida en vigur il 2019, pia a partir da l’onn che vegn», di Jon-Curdin Felix.
Per Ftan valevan anc ina giada autras cundiziuns per reutilisar emprimas abitaziuns sco segundas abitaziuns. «Là avain nus era gia stuì consentir diversas dumondas per ina reutilisaziun sco segunda abitaziun», di Aita Zanetti.
Ord vista da la vischnanca devi uss pia ina tscherta urgenza da vegnir activ per impedir ch'i pudess vegnir retratg spazi d'abitar. «Per nus è quai cleramain ina mesira per evitar che la situaziun davart il spazi d'abitar vegnia anc pli tendida», di Aita Zanetti.
Situaziun cumparegliabla a Segl
Igl è ina mesira ch'era la vischnanca da Segl ha decis da metter en vigur avant radund in onn e mez. Barbara Aeschbacher, la presidenta communala da Segl, di che quest scumond saja in med adattà cunter la mancanza d'emprimas abitaziuns: «Fin l’onn 2018 na devi a Segl nagina pussaivladad da reutilisar emprimas abitaziuns tenor dretg communal sco segundas abitaziuns. Questa pussaivladad han ins pir stgaffì l'onn 2018 cun la lescha communala davart segundas abitaziuns.»
La vischnanca ha lura decretà il 2022 ina zona da planisaziun pervi da la discussiun davart las emprimas abitaziuns. «Dapi lura n'avain nus betg pli lubì da quellas dumondas», di Barbara Aeschbacher. E dapi lura ha la radunanza communala da Segl votà duas giadas davart propostas per turnar a la regulaziun d’avant il 2018, da pia puspè scumandar la reutilisaziun da quellas emprimas abitaziuns sco segundas. Da la segunda votaziun il schaner 2025 ha la radunanza communala lura er approvà cun 91 cunter 74 vuschs in’iniziativa che ha pretendì quai.
Sche la decisiun dal pievel resta dentant valaivla, è per il mument anc intschert. Silsuenter hai dà in recurs cunter questa decisiun ch'è entant anc pendent.
Il pro e contra a Segl
In sguard sin il protocol da la radunanza communala dals 22 da schaner 2025 mussa, cun tge arguments che las votantas ed ils votants da Segl han discutà questa dumonda: Persunas che han s'exprimì cunter l'iniziativa han per exempel argumentà ch'ellas veglian mantegnair lur abitaziuns per ils ertavels per che quels possian duvrar quellas libramain, era sch'els n'abiteschian betg pli a Segl. U ch'il scumond da reutilisar las emprimas abitaziuns sco abitaziuns secundaras na schlia betg la problematica e signifitgass in'expropriaziun materiala, damai che l'immobiglia pertutgada perdess valur pervia d'ina midada administrativa.
Persunas che han pledà a favur da l'iniziativa han er argumentà ch'i giaja per preservar l'avegnir da la vischnanca, la scola, la vita sociala e la politica e ch'ina quota da 70 % segundas abitaziuns saja avunda. Ils iniziants sez avevan constatà ch'i saja bain scuril da reducir il dumber d'emprimas abitaziuns en ina situaziun ch'il spazi d'abitar per indigens è insumma gia stgars.
Suttamess a la zona da planisaziun
Ch'i dettia a Segl totalmain 173 emprimas abitaziuns tenor dretg communal, ha ditg la presidenta communala en questa radunanza. La vischnanca stima che almain 60 da questas abitaziuns pudessan vegnir reutilisadas immediatamain sco segundas abitaziuns, anc bleras autras lura ils proxims onns. A Scuol pertutga il scumond da reutilisaziun tenor indicaziuns da la vischnanca var 200 abitaziuns.
Sche quest scumond da «cumprar liber» emprimas abitaziuns per lura far londeror segundas abitaziuns va insacura era definitivamain en vigur, è entant anc intschert. Er a Scuol è il scumond entant suttamess a la zona da planisaziun. Quai vul dir ch'el vala sco dretg futur pussaivel e sto perquai vegnir resguardà tar dumondas da construcziun ed adattaziuns en il cudesch funsil – er sch'i manca anc il consentiment definitiv.
A Scuol èsi perquai da spetgar la revisiun cumplessiva da la planisaziun locala – cun quella vegn lura decidì a l’urna er davart la nova lescha da construcziun che cuntegna en ses sboz actual apunta il scumond da reutilisar emprimas sco segundas abitaziuns.