Siglir tar il cuntegn

Scola Müstair «Bunas novas» – sanaziun po bainbaud cumenzar

La vischnanca da Val Müstair po cumenzar a sanar e renovar la chasa da scola suenter ch'in recurs concernent il dretg da votar è vegnì refusà.

La presidenta communala Gabriella Binkert Becchetti è cuntenta cun questa decisiun e spera che la scola possia puspè vegnir averta en dus onns.

Luftaufnahme eines grünen Tals mit Häusern und Strassen.
Legenda: L'areal da scola a Müstair cun bler spazi enturn ils differents edifizis. La gronda part da quest stabiliment datescha dals onns 1960. Ils onns 1980 hai dà in engrondiment. FMR

Sin il cumenzament dal 2026 paran dad esser eliminads tut ils obstachels: il recurs concernent il dretg da votar ch'è vegnì refusà il november passà na vegn betg tratg vinavant al Tribunal federal a Losanna. Quai ha Reto Roussette da la gruppa da recurrents confermà sin dumonda da la FMR: «Sco votantas e votants essan nus anc adina da l'avis che l'agir da la suprastanza n'è betg stà en urden, surtut betg la moda e maniera d'infurmar la populaziun. Resguardond las schanzas per in'ulteriura charplina giuridica, essan nus dentant vegnids a la conclusiun da laschar star il recurs a Losanna.»

Pass a pass a la sanaziun

Avrir la box Serrar la box
  • Fin la fin dals onns 2000 aveva l'entira Val Müstair pli u main en mintga fracziun in lieu da scola u scolina.
  • Gia avant che las vischnancas politicas han fusiunà (2009) hai dà ina fusiun dals consorzis da scola (2004). Entant che ils uffants da primara vegnivan instruids a Müstair, era il stgalim superiur a Santa Maria.
  • Per pudair accumplir las pretensiuns dal plan d'instrucziun, ma er perquai che i dat adina main uffants en la Val Müstair e perquai che ins vul spargnar custs, èn ins vegnì cun ils onns a la conclusiun d'unir e modernisar l'infrastructura da scola en in unic lieu.
  • Dapi l'onn 2019 ha la Vischnanca da Val Müstair evaluà divers scenaris per unir las scolas. Il resultat: Tut duai vegnir realisà sin l'areal da scola existent a Müstair.
  • Suenter emprims sbozs ed adattaziuns è la populaziun vegnida infurmada ils onns 2022 e lura er 2023 davart il project.
  • Ils 26 mars 2025 ha ina radunanza communala consentì in credit da 6,9 milliuns francs per sanar la scola da Müstair. Sin quella decisiun è vegnì inoltrà cun 129 suttascripziuns in referendum che ha pretendì ina votaziun a l'urna.
  • Ils 25 da matg 2025 han votantas e votants er ditg da Gea a l'urna per il project, cun ina maioritad da 61 % da las vuschs.
  • Anc avant la votaziun a l'urna è vegnì inoltrà al Tribunal superiur dal Grischun in recurs concernent il dretg da votar. Quel ha critichà che las infurmaziuns da la suprastanza – en vista a la votaziun a l'urna – sajan stadas manglusas, faussas e parzialas.
  • Il november 2025 ha il Tribunal superiur dal Grischun refusà il recurs. Ils recurrents avessan gì la pussaivladad da trair enavant il cas al Tribunal federal a Losanna, quai ch'els n'han ussa però betg fatg.
  • Gia l'atun ha la Vischnanca da Val Müstair publitgà la dumonda da construcziun per il project. Sper ina entrada pli generusa, duessi dar a Müstair localitads per la structura dal di e per tut ils differents stgalims da scola. Surtut sto l'edifizi dals onns '60 er vegnir sanà energeticamain.

La dumonda da construcziun è gia passada tras las instanzas. La suprastanza communala planisescha da cumenzar bainbaud cun las lavurs da construcziun e tschertga ulteriurs meds finanzials per cuvrir ils custs che vegnan stimads sin 6,9 milliuns francs.

Dretgira refusa recurs cunter la renovaziun da scola a Müstair

La Dretgira superiura dal Grischun ha decis la fin da november 2025 da refusar in recurs concernent il dretg da votar en connex cun la renovaziun da la scola a Müstair. Ils recurrents han gì 30 dis temp per prender posiziun a la decisiun ed eventualmain trair il cas enavant a Losanna. Las novitads da Cuira han procurà per grond plaschair tar la vischnanca da Val Müstair.

Zweistöckiges Gebäude vor schneebedeckten Bergen.
Legenda: La scola a Müstair, nua che tut ils stgalims scolastics duain vegnir unids sut in tetg. Sche il recurs na vegn betg tratg enavant, vul la vischnanca da Val Müstair cumenzar bainbaud cun las lavurs da renovaziun. FMR

«Nus essan fitg cuntents cun la decisiun da la Dretgira superiura dal Grischun e ch'el ha refusà il recurs concernent il dretg da votar en connex cun la scola Müstair. Quai è sco in regal da Nadal per nus», ha ditg Gabriella Binkert Becchetti, la presidenta communala da Val Müstair, vers la fin dal 2025.

Referendum e recurs

Gia la fin da mars da quest onn aveva la suprastanza communala da Val Müstair pensà d'avair finalmain cuntanschì la finamira finala en connex cun il futur da la scola Müstair. En occasiun d'ina radunanza communala aveva la populaziun numnadamain dà glisch verda per in credit da 6,9 milliuns francs per la renovaziun da l'edifizi.

Gia fin a quel punct è quai stà in lung viadi per il project: La suprastanza sa deditgescha numnadamain gia dapi passa tschintg onns al futur da la scola en la Val Müstair, e la tractanda e la preschentaziun dal project final eran avant la radunanza communala quest mars gia vegnidas spustadas duas giadas.

Zweistöckiges Gebäude vor Berglandschaft mit Rasenfläche.
Legenda: La scola a Müstair è vegnida construida la fin dals onns 1960 e dapi passa tschintg onns ponderescha la suprastanza communala davart il futur da quella. FMR

La finamira da la vischnanca da Val Müstair è numnadamain d'unir tut ils stgalims sut in tetg en ina scola cumplessiva, adattada als basegns dal Plan d'instrucziun 21. L'edifizi previs per quest project è gist la chasa da scola da Müstair.

Ma il viadi è ì enavant ed igl èn vegnids scrits ulteriurs chapitels da l'istorgia: La fin d'avrigl 2025 è numnadamain vegnì inoltrà in referendum tar la chanzlia communala che ha pretendì che la decisiun vegnia anc ina giada davant l'urna.

Plinavant ha la squadra che ha prendì il referendum anc inoltrà in recurs concernent il dretg da votar tar la Dretgira superiura dal Grischun. La populaziun da Müstair ha tuttina decidì ils 25 da matg 2025 davart il credit da 6,9 milliuns francs, lura avevan 61 % da la populaziun da Val Müstair ditg Gea a la renovaziun da la scola.

In dals iniziants dal referendum sco era dal recurs concernent il dretg da votar, Reto Roussette, ha era gist quest glindesdi survegnì las novitads da Cuira, era sche la decisiun da la dretgira è tenor la sentenzia gia vegnida prendida ils 21 da november 2025.

«Nus stuain ussa evaluar la situaziun en detagl, perquai che nus avain pir survegnì la decisiun per posta il prim da december 2025. Tenor noss avis n'è l'argumentaziun da la dretgira en connex cun tscherts puncts betg uschè detagliada e profunda», di Reto Roussette ed agiunta: «Nus avain ussa temp 30 dis per trair enavant il cas davant il Tribunal federal a Losanna – e nus ponderain sche nus vulain era far quest pass.»

Faussas e memia paucas infurmaziuns

Tranter auter n'eran ils recurrents betg d'accord cun l'agir da la suprastanza e quai surtut en connex cun la moda d'infurmar la populaziun durant tut il svilup dal process en connex cun la scola a Müstair. Uschia haja per ils recurrents mancà ina saira d'infurmaziun che avess preschentà detagliadamain il project cun custs da 6,9 milliuns francs ordavant a la radunanza communala.

Menschen auf einem Platz vor einem modernen Gebäude in bergiger Landschaft.
Legenda: Visualisaziun dal project da renovaziun, che duess tenor plan esser terminà per il cumenzament da l'onn scolastic 2027/2028. FMR / Mess a disposiziun

E plinavant saja la missiva da la suprastanza – tant per la radunanza sco era per la votaziun a l'urna – tenor lur avis stada faussa. «Plinavant n'ha la suprastanza fin oz betg pudì mussar quant che la scola vegnia a custar a la fin a la vischnanca e cun tge contribuziuns ch'ins po far quint. Ed ultra da quai n'è fin oz betg anc sclerì tge che capita cun la chasa da scola a Sta. Maria, suenter che tut ils stgalims èn unids a Müstair sut in tetg», di Reto Roussette.

Nagin retard pervia dal recurs

Il punct che fa il pli grond plaschair a Gabriella Binkert Becchetti è la conferma da la dretgira che la vischnanca da Val Müstair haja infurmà bain durant tut il process en connex cun la scola da Müstair. «E quai è per mai persunalmain – ma era per tut l'administraziun communala – in segn che nus faschain endretg nossa lavur. Ma er in segn che noss organ d'infurmaziun e publicaziun – il Mas-chalch – porscha avunda infurmaziuns a las abitantas ed abitants da Val Müstair che sa vulan er orientar davart noss projects e che legian nossas publicaziuns», di la presidenta.

Sch'ils recurrents n'avessan betg da trair enavant la decisiun da la Dretgira superiura dal Grischun, lura vul la vischnanca da Val Müstair direct cumenzar cun la renovaziun suenter ils 30 dis. Pia da scriver ora las lavurs per il project sco era gia da cumenzar a demolir la veglia entrada da la chasa da scola a Müstair. Era sch'il recurs ha chaschunà in pitschen retard dal project, èsi tenor Gabriella Binkert Becchetti anc adina planisà da terminar la renovaziun per il cumenzament da l'onn scolastic 2027/28.

RTR novitads

Artitgels legids il pli savens