Ina cumpart considerabla da quest resultat è dentant d’attribuir a la contribuziun da la vischnanca da Surses. Quella ha pajà l’onn passà 1,5 milliuns francs al Center da Sanadad.
Il Center da Sanadad Savognin (CeSa) ha serrà l’onn 2025 cun in plus da radund 2,37 milliuns francs, sco ch’ins po leger en il rapport annual. Suenter plirs onns cun deficits da fin 1,8 milliuns francs han las mesiras instradadas per sanar la societad pia purtà fritg. Da remartgar è però che 1,5 milliuns francs da las entradas derivan da la vischnanca da Surses. Quest pajament fa part dals 2 milliuns francs che la radunanza communala ha deliberà l’avrigl 2025. Ils ulteriurs 500'000 francs vegnan pajads quest onn.
Tut en tut tuttina in gudogn
Sco ch’il mainagestiun Stefan Schumacher ha ditg envers la FMR, ha il CeSa dentant era profità d’autras entradas nunspetgadas. Uschia haja il chantun contribuì dapli a las prestaziuns d’utilitad publica e pervia d’adattaziuns da las tariffas hajan ins retroactivamain entradas supplementaras da vart da las cassas da malsauns.
Senza quellas entradas fiss il gudogn tranter 300'000 e 400'000 francs.
Ils proxims onns quinta Stefan Schumacher perquai da betg pli pudair preschentar cifras sumegliantas: «Nossa finamira è ina nulla naira. Cunquai ch’i dat blers facturs nunprevisibels sco il dumber da pazients u cussadentas en l’asil, èsi dentant grev da budgetar custs ed entradas. E plinavant stuain nus far l’ina u l’autra investiziun.» Per il 2026 hajan ins damai budgetà senza il sustegn da la vischnanca ed eventualas contribuziuns chantunalas in minus da radund 700'000 francs.
Fin l’onn 2032 po il CeSa dentant quintar cun ina contribuziun annuala da la vischnanca en l’autezza da 500'000 francs. Lura po la cunvegna da prestaziun correspundenta – che la radunanza communala ha approvà il mars 2026 – vegnir desditga per l’emprima giada. Per onns ch’il CeSa fa dapli che 2,5 milliuns francs gudogns scroda il sustegn finanzial da Surses.
Damain pazients staziunars
Sco ch’il rapport da gestiun mussa plinavant, è il dumber da pazients acut-staziunars sa reducì vinavant l’onn passà. Il 2022 ha il CeSa anc tractà passa 400 cas, il 2025 però be pli 356. In svilup cuntrari datti percunter tar l’asil da vegls. Qua è la dumonda da tgira creschida cuntinuadamain ils ultims onns. E quai s’exprima er en l’effectiv dal persunal. Entant ch’il dumber total è sa sbassà levamain l’ultim onn da 86,45 sin 85,77 emploiads, è il dumber da persunal per la tgira en l’asil s’augmentà da 32,41 sin 33,85. Sco che Luzi Thomann ha ditg (guarda era l’intervista), vegnia l’effectiv da persunal dal CeSa a sa stabilisar en quellas dimensiuns.
Dapi bun in onn è Luzi Thomann president dal cussegl administrativ dal Center da Sanadad Savognin (CeSa). En quella funcziun è el s’engaschà activamain per la nova strategia e per chattar las dretgas mesiras per sanar il CeSA finanzialmain. En il discurs cun la FMR ha Luzi Thomann contextualisà las cifras dal 2025.
FMR: Il Center da Sanadad ha serrà l’onn 2025 cun in gudogn da prest 2,4 milliuns francs. È la situaziun propi uschè buna sco che las cifras dattan da chapir?
Luzi Thomann: Las cifras dal 2025 ston ins schon relativar in pau. Ils 2,4 milliuns francs cumpiglian era las contribuziuns da la vischnanca da Surses. Quellas furman per l’onn passà ina cumpart essenziala dal gudogn. Plinavant dependa la situaziun er adina da facturs strusch previsibels sco il dumber e la grevezza dals tractaments. En general poss jau dentant constatar ch’igl è tuttavia reussì a la squadra d’augmentar l’effizienza e d’optimar singuls process. Ils emploiads e las emploiadas han fatg ina stupenta lavur. Quai mussan las cifras e quai avain nus er accentuà a la radunanza generala da mesemna saira.
Ins ha pia instradà la dretga via?
Gea, e nus essan en mintga cas era sin quella via che la populaziun dal Surses ha giavischà. Vul dir nus purschain vinavant ina pratica da medi, servetsch d’urgenza, ospital, asil ed uschia vinavant. Ma nus vesain er en il cussegl administrativ ch’igl è la dretga via cun quest mix che renda attractiv il Center da Sanadad per medis e persunal, che pussibilitescha però era da nizzegiar sinergias. Quai è franc sa sviluppà positivamain ils ultims onns.
Sche Vus guardais il rapport dal 2025, tge fa spezialmain plaschair?
Bel è da vesair che la populaziun n’ha betg mo ditg Gea al Center da Sanadad al livel politic, mabain che la glieud nizzegia pli e pli nossas purschidas. Ins appreziescha dapli ils avantatgs ch’in tal center da sanadad porscha, cunzunt la vischinanza e la relaziun persunala cun la regiun. Quai è en il sectur da sanadad franc in grond plus.
E tge fa anc quitads?
Atgnamain be ch’il sectur da la sanadad è in champ regulà fermamain. Malgrà ch’il chantun ha tenor mai instradà la dretga via cun ses provediment decentralisà, èn ils process cumplitgads e plauns. Perquai sa tiran tschertas decisiuns – che procurassan probablamain per respargns – adina puspè a la lunga. Ma savens na dependa quai gnanc dal chantun, mabain schizunt da la Confederaziun.
Pon ins però quintar ch’il Center da Sanadad preschentia bunas cifras er en l’avegnir?
Da princip suppon jau ch’il Center da Sanadad preschentia en l’avegnir pli u main ina nulla naira grazia al sustegn da la vischnanca. Senza quella contribuziun fissi sa chapescha difficil. E plinavant ston ins era considerar ch’il Center da Sanadad ha il basegn da far investiziuns ils proxims onns. En quel grà han ins plitost spargnà durant ils ultims onns. A la fin dals quints dastgain nus perquai esser fitg cuntents cun ina nulla naira.