Ils chats porschan novas invistas en la lunga istorgia da la colonisaziun umana en la regiun. L'exchavaziun d'urgenza è sa mussada sco archeologicamain ordvart vasta. Raphael Seele, manader d'exchavaziun dal Servetsch archeologic dal Grischun, discurra da structuras da differents temps: ina construcziun da blocs dal temp medieval, fossas dal temp medieval tempriv e fastizs pli vegls che derivan probablamain dal temp roman.
Tut en tut èn vegnidas scuvertas fin uss radund 30 fossas. Gia il 2020 han ins chattà tar lavurs da stgavament da conducts sper la via var 10 fossas ed uss èn vegnidas vitiers ulteriuras 20.
Chats tanschan dal temp roman fin en il temp medieval
Las lavurs sa concentreschan il mument sin l'avertura e documentaziun da las fossas. Quai saja ina incumbensa fitg pretensiusa e dovria bler temp, di Seele. Suenter la documentaziun vegnan ils skelets salvads. La spessezza dals chats sin in spazi relativamain pitschen e la diversitad da las epocas fan spezial questa exchavaziun.
L'archeolog chantunal Thomas Reitmaier taxescha ils chats sco in ulteriur crap da mosaic plain tensiun per l'istorgia dal Grischun ed accentuescha l'impurtanza dal crap sura sco stgazi archeologic. La scuverta dals fastizs romans saja stada ina surpraisa, cunquai ch'ins aveva oriundamain quintà be cun in santeri dal temp medieval tempriv. Ils chats tanschan dal temp roman, eventualmain schizunt anc pli enavos, sur il temp medieval tempriv (6/7./8. tschientaner) fin a la construcziun da blocs medievala.
La construcziun da blocs, ch'è brischada, era probablamain in simpel edifizi. I vegn supponì ch'ils construiders da la construcziun da blocs savevan da las fossas cristianas senza agiuntas. Intginas fossas èn tras la construcziun vegnidas tagliadas.
Las fossas èn sepulturas cristianas senza objects. Ils morts èn vegnids sepulids cun vista vers ost. L'examinaziun dals skelets duai dar infurmaziuns davart la vita da quel temp. Spezialmain commuventant è il skelet d'in uffant da sis fin otg onns. Ils dents dals skelets èn savens isads fermamain pervi da farina da crap en il graun. Ils archeologs speran da chattar en stresas pli profundas anc fastizs romans u pli vegls.
Alexander Obendorfer, il segund manader da l'exchavaziun dal Servetsch archeologic dal Grischun, declera ch'ils dents dals skelets chattads sajan savens isads ferm, quai pervi da farina da crap en il graun da quel temp. L'exchavaziun è pervi da la situaziun da la spunda e la cumplexitad dals chats ina sfida, dentant per ils archeologs dal chantun Grischun lavur da mintgadi.
In nov toc dal puzzle roman en il Surses
Il lieu da chat en il Surses è in punct impurtant sin la charta geografica romana en il Grischun e pudess dar indizis per in abitadi roman u ina villa en la vischinanza. Il Servetsch archeologic dal Grischun è responsabel per l'exchavaziun, per la conservaziun e per l'intermediaziun dal patrimoni archeologic.
-
Bild 1 von 6. Suenter ch'il Servetsch archeologic ha finì las lavurs, vegn construida qua ina garascha. Bildquelle: RTR.
-
Bild 2 von 6. Qua è vegnida chattada ina fora d'ina pitga. Bildquelle: Servetsch archeologic dal Grischun.
-
Bild 3 von 6. Quai era ina giada in furn. Bildquelle: Servetsch archeologic dal Grischun.
-
Bild 4 von 6. Ina da las fossas ch'ins ha avert. Bildquelle: Servetsch archeologic dal Grischun.
-
Bild 5 von 6. Bildquelle: Servetsch archeologic dal Grischun.
-
Bild 6 von 6. Bildquelle: Servetsch archeologic dal Grischun.
Ils chats vegnan nettegiads, pachetads, registrads digitalmain ed elavurads scientificamain. Las restanzas da skelets umans vegnan conservadas en in magasin spezial a Bottmingen a Basilea Champagna. La regiun da Surses è enconuschenta per sias scuvertas archeologicas, tranter auter objects dal temp da bronz a Salouf e champs militars romans en il Surses. La Val Surses era gia dal temp dals Romans ina ruta da commerzi impurtanta sur il Pass dal Set.