La mesemna è in osp tut spezial viagià cun il tren si da Turitg en il Grischun: Il Bögg! Avant ch'el vegn dà fieu ils 20 d'avrigl da Sächsilüta vul l'um da naiv da 100 kilos anc vesair insatge dal Grischun ch'è quest onn il chantun ospitant. Questa saira sa participescha il Bögg schizunt a la cuorsa da notg dal maraton engiadinais cun in agen numer, dentant senza chargia explosiva. Dumengia stat el lura a l'arrivada dal maraton a S-chanf.
-
Bild 1 von 9. Passlunghistas e passlunghists passan gist dasper il Böögg a la cursa da notg. La gievgia saira è il Böögg sa participà a la cursa da notg dal maraton engiadinais. Bildquelle: Fabian Gattlen.
-
Bild 2 von 9. Il Böögg ha gì ina buna survista sur la cursa da notg dal Maraton da skis engiadinais. Dumengia stat el lura a l'arrivada a S-chanf. Bildquelle: Nicola Von Salis.
-
Bild 3 von 9. Arrivà al plaz da la cursa hai dà per il Böögg in concert da tibas. Bildquelle: Nicola Von Salis.
-
Bild 4 von 9. Arrivà a la plazza dal maraton è il Böögg sin ina schlieusa stuschada d'ina maschina da far pistas. Bildquelle: Nicola Von Salis.
-
Bild 5 von 9. Il viadi dal Böögg ha manà l'um da naiv da Turitg tras la cuntrada engiadinaisa. Bildquelle: Nicola Von Salis.
-
Bild 6 von 9. La mesemna è l'osp tut spezial viagià cun tren da Turitg en Grischun. Avant ch'el vegn dà fieu ils 20 d'avrigl da Sächsilüta vul l'um da naiv da 100 kilos anc vesair il Grischun ch'è quest onn chantun ospitant. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 7 von 9. Il term Böögg inditgava oriundamain ina figura mascrada che spaventava uffants – parentà cun l'englais bogy/boggle (= figura da spavent). Mo pli tard è quai daventà l'um da naiv dal Sechseläuten enconuschent oz. Il Böögg dad oz vesa ora sco in um da naiv, è 3,4 meters aut e ses chau vegn stuppà mintg'onn cun numerus elements da fieu artifizial. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 8 von 9. Pli svelt ch'il chau emplenì cun fieus artifizials explodescha e pli bella che la stad duai daventar. Il 2023 hai duvrà 57 minutas, il pli lung temp insumma. Bildquelle: Keystone.
-
Bild 9 von 9. Malgrà ch'el vegn brischà tradiziunalmain sin il plaz dal Sechseläuten, hai dà excepziuns: Durant corona en las muntognas e 2024 pervia dal ferm vent a Heiden (Appenzell). Bildquelle: Keystone.
Suenter il 2004 èsi la segunda giada ch'il Grischun dastga sa preschentar l'auter onn sco chantun ospitant a la festa dal Sechseläuten a Turitg. Quai cun in program fitg varià. Il Grischun vul purtar cun ses motto «propi patgific» il vair sentiment da vita grischun en la citad cun las pli bleras persunas rumantschas ordaifer il chantun. Sut quest motto sa preschenta il chantun ospitant dals 17 fin ils 20 d'avrigl al Sechseläuten a Turitg.
La regenza grischuna aveva acceptà l'invitaziun dal Comité central da las uschenumnadas zunfts da Turitg avant in onn.
«Patgific» – la nova chanzun per il Grischun
Per la preschentaziun a Turitg dovri era ina chanzun nova. Quella furnescha il giuven Simon Klucker. Il student da construcziun da maschinas ha vulì crear ina chanzun ch'ins po chantar suenter avair udì ina u duas giadas – sco el di envers RTR.
La chanzun cumpiglia parts da tut las linguas grischunas ed i dat ella en duas variantas. Sper la versiun normala datti era in arranschament per chors. Ils chors d'uffants che sa participeschan al Sechseläuten vegnan a chantar questa versiun durant il til d'uffants.
En moda tradiziunala, ma tuttina moderna
Glindesdi, ils 20 d'avrigl 2026, passan 3'500 commembers da las zunfts tras la citad da Turitg fin a la plazza dal Sechseläuten, nua ch'il Böögg vegn ars. Pli spert ch'il chau da l'um da naiv explodescha, pli bella duai la stad alura vegnir.
L'onn proxim è era il Grischun entamez da la festa da primavaira.
Il Grischun sa preschenta en moda tradiziunala, ma er moderna – lucca e confurm al temp. Oramai propi patgific.
Sco chantun ospitant participescha il Grischun cun in'atgna delegaziun da radund 240 persunas. Tranter auter è er il retg da lutga, Armon Orlik, da la partida. Dunnas passan en costums e guids da muntogna en vestgadira istorica e moderna tras las vias da Turitg – latiers vegnan purtadas las bandieras da differentas vischnancas grischunas.
In program varià
L'entir program cumenza dentant gia il venderdi avant il til. Lura ha lieu la festa d'avertura en la baselgia da Son Peder amez la citad. Quai è in zichelin extraordinari – uschiglio vegn festivà sin il Lindenhof u en ina chasa da la mastergnanza.
La sonda na datti per il solit nagin program pli grond – ma il Grischun vul era lura festivar e tge fiss pli adattà ch'ina festa d'après-ski per il chantun cun tants territoris da skis? E perquai vegnia a dar in'ediziun speziala da la festa da schlagher «Schnulz im Sulz» che ha lieu in'emna suenter la vaira festa en la regiun da skis da Flem Laax Falera.
Il chantun ospitant
-
Bild 1 von 3. Quatter commembers dal comité d'organisaziun per la preschentaziun dal chantun Grischun al Sechseläuten a Turitg (da sanester a dretg): Marcus Hassler, Marcus Caduff, Christian Klucker ed Armin Spescha. Bildquelle: RTR.
-
Bild 2 von 3. Il logo duai mussar l'amicizia tranter il capricorn ed il Böögg – ed uschia er la buna relaziun tranter il chantun Grischun e Turitg. Bildquelle: Chantun Grischun.
-
Bild 3 von 3. Il logo per la preschentaziun dal Grischun durant il Sechseläuten: Dus capricorns che guardan sin la citad da Turitg. Bildquelle: Grischun Vacanzas.
Dumengia èn lura ils pitschens ils gronds: al til tradiziunal d'uffants vegnan tschintg chors d'uffants a far part: Stella Voce da Lai, Chor d'uffants e giuvenils dal Partenz, Filomenas da l'Engiadina, Scola da chant Surselva e «Note incanto» da l'Engiadin'Ota e da la Val Bregaglia. Els vegnan a chantar chanzuns da tut las trais regiuns linguisticas durant il til.
Lieu d'inscunter Lindenhof
Sentir tut las fassettas dal Grischun – quai pon ins durant tut ils quatter dis sin il Lindenhof. Sin la plazza ch'è situada in pau ad aut datti in martgà da giudiment cun spezialitads grischunas e products d'artisanadi da tut las regiuns dal chantun, ins po far ina pausa sin ina giaschera e tadlar differents concerts en las trais linguas dal Grischun u schizunt durmir sin il strom – quasi sut tschiel avert amez la citad.