Siglir tar il cuntegn

Header

cuntegn

Statistica Il svilup da la pestga en il chantun Grischun ils davos 20 onns

Il prim da matg ha cumenzà la pestga en il chantun Grischun. RTR ha era pestgà e tratg ora intginas graficas per mussar il svilup da la pestga en il chantun Grischun, vid l'exempel da la Surselva, l'Engiadin'Ota e la Val Müstair.

Peschs en il chantun Grischun

En il Grischun vegnan oravant tut pestgadas litgivas d'aual ed salmelins da lai. Il dumber da peschs che vegnan pestgads è dentant sa sminuì cuntinauadamain ils davos 20 onns. Il chantun repopulescha era las auas grischunas.

Ils nums dals peschs

Avrir la box Serrar la box

Litgiva d'aual = Bachforelle

Litgivia giaglia = Regenbogenforelle

Salmelin da lai = Seesaibling

Salmelin d'aual = Bachsaibling

Salmelin canadais = Amerikanischer Saibling (Namaycush)

Litschala = Äsche




La digren da la litschala en l'Engiadin'Ota

Avant in onn ha l'Uffizi da pestga lantschà in studi, per intercurir il cumportament da la litschala. Ins haja ils davos onns constatà ch'i vegn pestgà adina pli paucas litschalas tranter Schlarigna e Samedan. Cun il studi vulan ins chattar ora, sch'i dat pli paucs peschs, u sch'i han be chattà novs lieus da viver ed èn pli sparpagliads, uschia ch'ils pestgaders han pli grev da chattar els. Il studi cuzza anc fin la fin atun, pir lura pon ins constatar co la situaziun è davaira.

Aua netta, fraida e cun bler oxigen

Quai èn la premissas per il bainstar da la litschala. En Engiadina vegn ella numnada «il tschendratsch». Betg mo en Grischun u en Svizra – en tut l’Europa valia l’Engiadin’Ota sco lieu ideal per la litschala. Tranter il 2001 ed il 2016 èn vegnids pestgads en media 3'300 tschendratschs en Engiadina. En auters flums sco per exempel La Moesa u il Rain, èsi vegni pestgà en media 8 durant la stagiun. Aua fraida e netta e cun bler oxigen quai èn las premissas, plinavant sto el avair lieus per sa reproducir.

audio
La litschala en Engiadin'Ota
ord Actualitad dals 01.05.2022.
laschar ir. Durada: 2 minutas 52 Secundas.

Revitalisaziuns stgaffeschan spazi da viver

Las revitalisaziuns per lung il flum Flaz procuran per in bun spazi da viver, uschia il guardiapestga da l’Engadin’Ota e Bregaglia Linard Jäger, ussa chattan ils peschs divers lieus per sa multiplitgar. Linard Jäger è perquai da buna speranza che la litschala sa chattia bain er en avegnir en Engiadin’Ota.

video
Ina raritad en las auas grischunas è la litschala
Or da Telesguard dals 03.05.2022.
laschar ir. Durada: 2 minutas 53 Secundas.



Pli paucs peschs sisum la Surselva

Era en la Surselva han ins constatà ina reducziun da la populaziun da peschs. Per intercurir quai, ha l'Uffizi da pestga incumbensà l'institut Hydra da Constanza. En radund trais onns duai dar ils emprims resultats.

Pestgar è recreaziun – ma peschs hai paucs

Dapi 52 onns è Pius Lozza pestgader e blers onns cun corp ed olma. Uschia è el da chattar quasi adina sper ils flums en la regiun da Mustér. Ils buns onns pigliava el massa peschs era per vender a las ustarias. Il record è tar 450 peschs en ina stagiun, quai ch’è quasi betg pli imaginabel en il temp dad oz. Ma la passiun n'è betg pli uschè ferma sco pli baud, di l’um pensiunà. Tuttina saja quai bel da pudair ir sper ils flums a spass er cun ses chaun ed il medem mument gist pestgar, uschia Pius Lozza. Ma l'emprim di da pestga vegnia el probabel betg ad ir. El giaja pli gugent il zercladur u fanadur.

audio
Co la pestga è sa midada ils ultims onns
ord Actualitad dals 02.05.2022.
laschar ir. Durada: 3 minutas 15 Secundas.

Pli net, ma i vegn pli pauca aua

Il grond problem per la populaziun da peschs ch’è sa sminuida ils ultims onns, saja la mancanza d’aua. Las ovras electricas na laschian betg ir blera aua restanta e quai saja in problem. Alura vegnia a plover ed els avrian lur mirs e tut questa aua, lavia tut il bun per ils peschs da la val giu, uschia sa sminueschia la populaziun.

Pli baud pudevan ins adina pestgar cun success en il Rain, quai saja uss quasi nunpussaivel pli. Tgi che veglia avair success, stoppia guntgir sin ils flums pli pitschens, u ir a pestga en lais. Gliez na sajan dentant betg ses lieus preferids, ma tuttina era ina bella pestga, di Pius Lozza. Il 2022 stoppian ins quintar cun ina ura pestgar per pesch, pli baud pestgava el en quest temp, la preda lubida da peschs, pli baud 10 e pli tard 6. Perquai haja el era chapientscha per ils pestgaders giuvens, che smettian lur hobi per mancanza da success. Il tip per ils giuvens saja d’avair pazienza, ir bler e betg dar si, avair la perseveranza dad ir regularmain e lura possian ins rimnar experientscha e gliez saja il recept da success, ma era el n’haja betg adina success e quai saja er ina part da la pestga, di Pius Lozza.




Val Müstair

In exempel extrem è la Val Müstair. Là han las malauras da l'onn 2015 gì grevas consequenzas per la populaziun da peschs.

Cun la tschertga da rument per lung dal Rom e rimnar ensemen tant sco pussaivel, han ins pudì procurar che la qualitad da l'aua en Val Müstair è puspè vegnida meglra suenter il 2015. Quest effect sin la qualitad d'aua ha er in effect sin il dumber dals peschs.




Funtauna da las datas

Avrir la box Serrar la box

Tut las graficas baseschan sin il tool interactiv da pestga da l'Uffizi chantunal da chatscha e pestga.

RTR actualitad 07:00

Artitgels legids il pli savens

Scrollar a sanestra Scrollar a dretga