En la fracziun da la citad da Ilanz/Glion existiva gia dapi il 2015 in urden da parcar ch’era vegnì decis dal parlament communal. Quest urden saja anc actual ed haja pudì vegnir surpiglià cun adattaziuns en il nov urden per l’entira vischnanca, di Michael Spescha, il manader da la chanzlia dad Ilanz/Glion.
L’ordinaziun da traffic e da parcar haja ina lunga istorgia cun bleras sfidas per ils planisaders e per la politica communala, declera il chanzlist: «Per metter en vigur ina tala ordinaziun dovri il consentiment da pliras instanzas. Plinavant sto la decisiun d’approvaziun vegnir publitgada en il Fegl ufficial Surselva.
Quella publicaziun sa basa sin las disposiziuns da la polizia chantunala e pussibilitescha a la populaziun ed als interessads da far propostas encunter l'urden da parcar previs.
La suprastanza communala haja acceptà l'urden da parcar che sa basia sin la lescha en vigur dapi l’entschatta da l'onn 2024, di Michael Spescha ch'ha accumpagnà l’entira procedura.
Sairas d'infurmaziun en las fracziuns
Uss ha la vischnanca dad Ilanz/Glion envidà la populaziun a duas sairas d'infurmaziun – ina a Castrisch, ina a Rueun. Ordavant era la vischnanca adina puspè stada en las lingias grossas da las medias svizras. Quai pervia d'ina petiziun en connex cun l'urden da parcar. Durant la surdada da quella aveva il president da vischnanca, Marcus Beer, pers la contenance.
Durant quellas sairas d'infurmaziun n'è la moda e maniera da pajar ils parcadis betg stada en il center, quella na fetschia betg part da l'urden da parcar, sco il vicepresident Martin Capeder di suenter l'emprima infurmaziun a Rueun.
I gieva effectivamain per l'urden da parcar e betg sco pajar. Qua avain nus anc la pussaivladad da reagir sin tschertas supplicas. Nus stuain segiramain anc far intgins scleriments.
Ins haja udì la populaziun e ses giavischs en quest punct ed emprovia da chattar ina schliaziun adattada per tuts.
-
Bild 1 von 1. Il vicepresident Martin Capeder preschenta il nov urden da parcar da la vischnanca Ilanz/Glion. Bildquelle: RTR.
Co vinavant?
Suenter questas sairas d’infurmaziun e discussiun vegnan las disposiziuns da la Polizia chantunala tractadas en la suprastanza dad Ilanz/Glion. Lura vegnan quellas publitgadas en il Fegl uffizial Surselva. Silsuenter vegnan las posiziuns da la populaziun anc ina giada tractadas en suprastanza e la varianta surluvrada lura publitgada en il Fegl uffizial chantunal. Uschia ha la populaziun anc duas giadas la pussaivladad da prender posiziun e da purtar lur supplicas – fin che las signalisaziuns stattan lura propi.
Sche nus n'avain betg gì prescha fin ussa, lura pudain nus era cuntinuar a moda patgifica. Perquai faschain nus era ina fracziun suenter l'autra e cumenzain a Glion. Lura guardain nus pass per pass enavant.
Cura ch'il nov urden da parcar en la vischnanca dad Ilanz/Glion va lura propi en vigur en tut las 13 fracziuns, quai n'è anc betg cler.
L’emprima mes’ura gratuita
Tenor la nova ordinaziun da parcar da la vischnanca dad Ilanz/Glion è l’emprima mes’ura sin ils parcadis da la citad da Glion gratuita. Silsuenter èsi da pajar las taxas inditgadas. En las ulteriuras 12 fracziuns èn las emprimas otg uras gratuitas e silsuenter èsi da pajar 1 franc per ura. Gratuits èn ils parcadis er en l'avegnir per giasts dal bogn avert. Quels han – suenter ch’els han pajà l’entrada en il bogn – la pussaivladad d’inditgar sin il bigliet ed en l’ura da parcar lur numer da l'auto ed han lura il parcadi gratuit. Els ston dentant avair pajà l’entrada al bogn avert per pudair registrar lur numer da l'auto.
Era pon ins cumprar vignettas per singuls mais u per l'entir onn – en las fracziuns pon ins schizunt prender ina per singulas emnas.
Martin Capeder suttastritga ch'i saja en il futur era pussaivel d'affittar in parcadi public specific – per exempel sch'ins na possedia betg in agen parcadi avant chasa.
Istorgia cun dissonanzas
L'istorgia da la lescha e cunquai era da l’ordinaziun da traffic e da parcar dad Ilanz/Glion ha cumenzà l'onn 2020. A basa d’in inventari da tut ils parcadis publics en vischnanca ha la suprastanza communala incumbensà in biro da planisaziun da traffic da far ina proposta per in concept da parcar. Il chanzlist Michael Spescha sa regorda che la proposta dal planisader saja stada quella da stgaffir en las fracziuns in scumond da parcar general. En ina zona cun scumond da parcar general èsi scumandà da parcar dapertut cun excepziun dals parcadis ch’èn definids e signalisads.
Questa proposta ha leventà reacziuns massivas. Nus avain duvrà ditg per la discussiun e per chattar ina soluziun acceptabla per tuts.
Lasuenter datti uss ina zona cun in scumond da parcar mo en la fracziun da Glion. En las autras 12 fracziuns pon ins parcar tenor signalisaziun. Tenor il chanzlist haja la vischnanca ussa stgaffì la basa legala per finalisar l'urden da parcar.
Pajar digitalmain e cun munaida
Il chanzlist communal dad Ilanz/Glion aveva accentuà il 2024 ch’i saja ozendi da pussibilitar da pajar ils parcadis a moda e maniera digitala. Da l’autra vart saja el conscient ch’i dettia persunas che n'hajan betg telefonins cun app ni che prefereschian insumma da pajar ils parcadis cun munaida. «Perquai avain nus per exempel il Plaz fiera a Glion ch’ins ha era en l'avegnir la pussaivladad da pajar a moda digitala e cun munaida. Il medem vegni a dar a Fontanivas en la vischinanza dal bogn avert. Era là datti in’ura da parcar nua ch’ins ha la pussaivladad da pajar cun Twint, Parkingpay ni cun munaida.»
En auters lieus da la citad cun paucs parcadis in dasper l’auter na rendia la gronda investiziun per in’ura da parcar betg, di Michael Spescha. Ils custs per in’ura da parcar muntan a varga 6000 francs. Perquai dettia en quels lieus la pussaivladad da pajar cun Twint ni cun l’app Parkingpay. Questa app saja simpla d’applitgar ed ins sappia chargiar giu ella sin l'agen telefonin. Parkingpay haja l'avantatg ch’ins sappia era simplamain prolungir il temp da parcar dal telefonin anora, sch’ins saja per exempel occupà en ina sesida u visita dal medi che cuzzia pli ditg.
Procedura birocratica
«L’entira procedura per la nova ordinaziun da parcar è fitg lunga e sin fundament da las pretensiuns da la lescha surordinada birocratica», declera Michael Spescha. «Davos questa procedura stat dentant ina lescha ed ina ordinaziun che han duvrà fitg bler temp ed energia enfin che tut è stà sut tetg.» Ussa sajan ins amez la runda finala e sche tut giaja bain, possian ins parter dal fatg ch’il nov urden da parcar giaja en vigur anc quest onn cun montar la signalisaziun.