La regenza grischuna fetschia memia pauc per cumbatter la mafia en Mesolcina, di la vischnanca burgaisa da Roveredo. Il mars passà èn vegnids arrestads quatter mafiosos presumtivs ch'avevan lavà daners dad imports da drogas a Roveredo. Tuts han survegnì dal Grischun la permissiun da domicil B – senza che quel haja controllà lur register penal. Pervia da quai sa dispitan uss il chantun Grischun e la vischnanca burgaisa da Roveredo. Ils 11 da zercladur hai dà in inscunter. E quel n'ha l'emprim manà a nagina schliaziun. Pir quest'emna ha il chantun cumenzà a sa mover.
Problem è creschì
Criminals che na survegnan betg in permiss da domicil en il Tessin han bunas schanzas da survegnir quel en il Grischun. Pertge ch'il Grischun na controllescha betg sistematicamain il register penal. Ils quatter arrestads da Roveredo cun colliaziuns cun la mafia èn l'ultim exempel. La pratica dal Grischun fetschia vegnir attractiva la Mesolcina per la criminalitad organisada, di Aurelio Troger, il president da la vischnanca burgaisa da Roveredo. Il problem saja urgent: Il problem cun la mafia en Mesolcina saja creschì ils ultims onns. La regenza grischuna haja pers la controlla en quest connex.
Ils ultims 20 onns è il problem cun la mafia creschida sin il territori da la Mesolcina. Quai mussa che la regenza ha pers la controlla.
Manegià è il directur da segirezza Peter Peyer. Quel ha fin uss refusà da laschar controllar il register penal, sch'insatgi dumonda’en Grischun ina permissiun da domicil B. Cun l'argument che las cunvegnas cun l'Uniun europeica scumondan talas controllas. Ma’il chantun Tessin cumprova che quai è pussaivel – là vegn il register penal controllà sistematicamain dapi passa 10 onns – e quai cun success. Gia l'emprim onn aveva il Tessin refusà a 192 persunas il permiss da domicil, pervi da lur passà criminal.
Sche questa pratica funcziuna en Tessin, funcziunass ella era en Grischun, di Aurelio Troger. Per far squitsch sin il departament da segirezza ha la vischnanca burgaisa cumenzà a reducir il tempo cun tractar dumondas da natiralisaziun da glieud che vul a Roveredo il passaport svizzer. Quai na giaja betg, cun quai maschaida la vischnanca burgaisa chaussas che na tutgan betg ensemen, è stada la resposta dal chantun.
Inscunter a Cuira
Il chantun ha smanatschà da surpigliar l'administraziun da Roveredo, sche questa pratica na vegn betg terminada. Ma per Aurelio Troger èn ils dus temas colliads: Sch'in criminal survegn ina permissiun da domicil, po el pli tard er dumandar il pass svizzer. Per schliar la dispita han represchentants da la vischnanca burgaisa da Roveredo s'inscuntrà quest mais a Cuira cun Peter Peyer ed auters funcziunaris dal chantun. A l'inscunter da quest mais cun il chantun han Aurelio Troger e sia vischnanca burgaisa pretendì ina soluziun concreta da Peter Peyer: Ch'il chantun stoppia uss discurrer cun il Tessin per guardar, sch'il Grischun pudess surpigliar en ina moda u l'autra la pratica da controllar ils registers penals. Il tartuffel chaud è pia tar il chantun.
Soluziun pussaivla: controllas regiunalas
Quest'emna ha il squitsch da Roveredo procurà per ina reacziun: Il directur da segirezza Peter Peyer ha per part cedì sia resistenza a las controllas dal register penal: Ses departament examinescha, sch'i fiss eventualmain pussaivel d'introducir talas controllas en uschenumnadas zonas da ristga.
Analisas da l'uffizi da migraziun mussan eventualmain ina pussaivladad da prender mesiras en situaziuns excepziunalas, en regiuns periclitadas sco la Mesolcina, ha Peyer annunzià quest'emna. L’annunzia saja’in emprim pass, ma quel pass na schlia nagins problems, ha Aurelio Troger, il president da la vischnanca burgaisa da Roveredo, ditg.
Per nus na tanscha quai betg. I dovra mesiras per l'entir Grischun.
Sche il chantun faschess controllas dal register penal mo en la Mesolcina, pudess in criminal simplamain dumandar ina permissiun da domicil B en in'autra regiun dal chantun, nua che ses register penal na gioga nagina rolla. E cura ch'el ha la lubientscha, dad ir cun el a star en Mesolcina. Peter Peyer admetta che questa flaivlezza exista.
Nus stuain guardar bain sche nus introducin quai, sch'i dat lura spustaments. Quai è in punct ch'è anc avert.
Las differenzas d'opiniun tranter la Mesolcina e Cuira restan pia per il mument vinavant. Ed il problem spetga vinavant sin ina schliaziun.
Era tema a Berna
La dumonda da l'extract dal register penal occupa er il Cussegl naziunal. Quel ha approvà la mesemna passada ina moziun che pretenda ch'ins suondia al chantun Tessin e pretendia da mintga persuna estra che fa la dumonda da lubientscha da dimora er in extract dal register penal.
La moziun vegn da la Partida populara svizra. Quella di ch'il cas da Roveredo mussia a moda exemplarica ch'il sistem tessinais funcziunia. Il mafioso, che saja vegnì arrestà en il Mesauc en connex cun in'acziun encunter drogas, n'haja avant betg survegnì la lubientscha da dimora en il Tessin – en il Grischun dentant bain.