Siglir tar il cuntegn

Mintga di 30 grads Ha il zercladur tants dis da chalira sco uschiglio in entir onn?

L'unda da chalira è qua, a partir dad uss vegn suà. Ed ils proxims dis datti forsa schizunt il record da chalira dal zercladur.

Quant extraordinaria è l'unda da chalira che stat avant porta? «Ella è extrema», di Roman Brogli da SRF Meteo. Surtut perquai ch'ella vegn gia il zercladur – e perquai ch'igl ha dà gia il matg ina perioda da chalira pli lunga. A partir da mesemna pudessi dar en Svizra en blers lieus «dis da chalira». E quai almain fin l'entschatta da l'emna proxima.

Quant chaud vegni propi? La dumengia ed il glindesdi pudessi en plirs lieus dar novs records da temperatura per il zercladur. «Nus spetgain temperaturas ch'i dat statisticamain mo mintga 20 fin 100 onns», di Brogli, «perquai che tals dis da chalira èn daventads en il fratemp pli probabels pervia da la midada dal clima.» Perfin il record da tut ils temps per in zercladur pudess crudar. Quel è vegnì mesirà l'onn 1947 a Basilea. Quella giada era la temperatura tar 36,9 grads.

Person mit Kopfschutz trinkt Wasser auf einer Wiese, im Hintergrund ein Rasenmäherfahrer.
Legenda: Durant dis da gronda chalira duain ins baiver bler, il meglier bavrondas betg dultschidas e senza alcohol. Keystone

Cura discurr'ins d'in «di da chalira»? Dis da chalira èn dis pli chauds che 30 grad. E sch'i na sfradenta betg sut 20  grads durant la notg, numn'ins quai ina notg da tropas «Tropennacht». En quest connex vegn guardà individualmain sin mintga lieu. En l'Engiadin'Ota datti per exempel quasi mai dis da chalira.

Co èn ils blers dis da chalira da l'emprim mez onn 2026 da valitar? «Quai è fitg nunusità», di Brogli. I possia esser che en la Bassa – pervia da las chaliras dal matg e dal zercladur – vegnia cuntanschì il contigent annual da dis da chalira gia la fin dal mais.

Quants dis da chalira è lura «normal»? Quai dependa fitg da la regiun. A Berna per exempel dumbran ins en media da blers onns radund nov dis da chalira ad onn. A Glaruna èn quai sis, a Zermatt be 0,1 dis. A Basilea, nua ch'igl è savens pli chaud, èn quai en media 14 dis da chalira – e quels pudessan uss gia vegnir surpassads il zercladur.

Ein Bär leckt an einer hängenden runden Scheibe mit Früchten und Nüssen.
Legenda: Tar talas temperaturas gida be in glatsch uschè grond sco pussaivel. Keystone

Pertge èsi en Svizra tudestga savens il pli chaud a Basilea Quai ha cunzunt da far cun l'autezza. Pli bass ch'in territori è e pli chaud ch'igl è. Basilea sa chatta sin 261 meters sur mar, Turitg en cumparegliaziun sin passa 400 meters, Berna sin 542 meters. Chaud èsi savens en il sid, a Genevra, en il Tessin u er en la Val dal Rodan vallesana. Là gioga in rolla il pli pitschen volumen d'aria en la val che po sa stgaudar pli svelt sco er il stgaudament da las spundas che dattan giu chalur.

Tgenin è stà l'onn da record da chalira? Quai è stada la «stad dal tschientaner» 2003. «Da lez temp dumbravan nus a Genevra u Sion 50 dis da chalira», di Brogli. Dapi lura èn ins dentant gia stà pulit datiers dal record. Il 2018 hai dà a Sion 41 dis da chalira ed il 2022 a Genevra medemamain 41 dis da chalira.

Drei Menschen in Badebekleidung sitzen auf einem Holzsteg am Seeufer.
Legenda: La regiun da Genevra tutga medemamain tar las pli chaudas cuntradas da la Svizra. Keystone

A partir da cura datti avertiments da chalira? Avertiments pervi da temperaturas autas vegnan da l'Uffizi federal Meteo Svizra. Decisiva è la temperatura media dal di – pia la media sur 24 uras. Sche la temperatura media è sur 25 grads, vegn avertì. Quai perquai che betg mo autas temperaturas dal di, mabain era autas temperaturas da notg èn decisivas per la chargia dal corp.

Avertiments da chalira a partir da gievgia

Avrir la box Serrar la box

A partir da gievgia ha la Confederaziun proclamà per pliras regiuns da la Svizra in avertiment da chalira dal stgalim trais. Uschia regia in ristg considerabel per maldispostadad da la circulaziun ed in malesser corporal. L'avertiment da chalira vala probablamain fin e cun mardi.

Tge duain ins resguardar tar gronda chalira? Baiver bler, mangiar lev, purtar vestgadira leva ed evitar sforzs corporals. Quai vala cunzunt per persunas pli veglias, ma era per uffants pitschens.

Tge fan las autoritads cunter la chalira? Bleras citads e vischnancas han gia instradà numerusas mesiras ils ultims onns. Nua ch'igl è pussaivel emprovan ins dad allontanar grondas surfatschas da catram, dad inverdir plazzas e da dar sumbriva cun mesiras da construcziun. En tschertas citads vegnan er en acziun duschas da tschajera nua che la glieud po sa sfradentar.

Faschai part da la discussiun

SRF 1, Meteo

Artitgels legids il pli savens