Siglir tar il cuntegn
Häusliche Gewalt. Frauenhaus. Gewalt gegen Frauen
Legenda: En chasas da dunnas chattan dunnas e lur uffants suttetg sch'ellas ston fugir d'in dachasa violent. (Maletg simbolic) Keystone

Violenza a chasa In cumbat per la giustia, per l'egualitad e cunter la violenza

Dapi trais onns maina Anja Derungs la chasa da dunnas a Turitg ed ella di «Violenza a chasa n'è betg in problem privat.» Nus avain discurrì cun la dunna ch'ha ragischs sursilvanas e ch'è creschida si a Turitg da sia motivaziun, il mintgadi en la chasa da dunnas e tge che stuess sa midar.

RTR: Anja Derungs, a partir dal 2023 essas Vus la manadra da la chasa da dunnas da Turitg, nua che dunnas ed uffants pertutgads da violenza chattan suttetg. Tge As motivescha persunalmain da s'occupar mintga di cun in tema uschè passond?

Anja Derungs: Jau vuleva gia sco uffant daventar politicra, ma quai è restà in giavisch. Mes uffants din savens: «Mamma, ti lavuras gugent» e gea, quai è uschia. Jau lavur gugent, er per cumbatter per la giustia, per l'egualitad e cunter la violenza. E las situaziuns en la chasa da dunnas èn forsa difficilas e cumplexas, ma i dat adina ina sbrinzla da speranza e perquai vali la paina da cumbatter per ina vita pli libra per mai e per las dunnas e lur uffants ch'èn tar nus en la chasa da dunnas.

Tge dovran quellas dunnas ed uffants pertutgads da violenza il mument ch'els arrivan en la chasa da dunnas?

Sche las dunnas e lur uffants vegnan en la chasa da dunnas, dovran ellas ruaus, quai è fitg impurtant per la stabilisaziun. Las dunnas ch'entran en la chasa da dunnas han vivì intensiv violenza a chasa. Sch'ellas han uffants, èn ellas adina era involvads e per quest motiv avain nus cussegliadras per las dunnas ed era per ils uffants.

Vus avais ina giada ditg en in'intervista ch'ils bels muments As tutgan savens pli ferm ch'ils grevs. Datti ina situaziun ch'è restada spezialmain en memoria?

I dat adina muments bels e legraivels. Jau ma regord per exempel dad in mument che nus avain chattà tartarugas en ina stanza d'ina famiglia. Malgrà la fugia han ils uffants prendì il temp da prender cun els ils animals. E bleras dunnas e lur uffants èn er fitg resilients.

Violenza a chasa n'è betg in problem privat.
Autur: Anja Derungs manadra da la chasa da dunnas Turitg

Quai è ina da las situaziuns pli legraivlas che Vus descrivais. Ma il mintgadi en general en la chasa da dunnas, ma met jau dentant avant fitg intensiv. Tge As dat forza cura che Vus bandunais la saira il biro suenter in cas difficil?

Lavurar en ina chasa da dunnas è adina ina lavur da team. La chasa da dunnas è in manaschi da 24 uras ed igl è impurtant da guardar bain da sasez, da far pausas, d'avair hobbys, da prender temp per la famiglia ed era per sasezza. Per mai è quai d'esser en la natira. Jau vom per exempel a tschertgar bulieus u cun aissa en Surselva.

E tge mussan Vossas experientschas pertge che gist l'agen dachasa è in dals lieus ils pli privlus per dunnas en Svizra?

La violenza a chasa capita en in lieu che stat atgnamain per segirezza, bainesser e charezza. La violenza a chasa succeda mintgadi e capita en tuttas classas da la societad ed en tuttas culturas. Ella è er normalisada e bagatellisada. E per las persunas pertutgadas è la violenza a chasa in grond turpetg. Era n'è la violenza a chasa betg in problem privat. Las raschuns per la violenza a chasa èn differentas: l'egualitad che manca, las structuras patriarcalas, la normalisaziun da la violenza e la dominanza visavi las dunnas vegn vesida sco in med legitim. En in'enquista han 42% da las dunnas en Svizra ditg d'avair vivì ina giada violenza a chasa e quai è schon schoccant.

En in'enquista han 42% da las dunnas en Svizra ditg d'avair vivì ina giada violenza a chasa e quai è schon schoccant.
Autur: Anja Derungs manadra da la chasa da dunnas Turitg

Tge duvrassi tenor Vus per che la Svizra daventass ina societad senza violenza?

Per mai dovri ina strategia naziunala e la voluntad da midar insatge. Las persunas pertutgadas na dastgan betg star sulettas. Igl è ina responsabladad sociala, naziunala e globala. E la confederaziun, ils chantuns e las vischnancas èn envidads.

Artitgels legids il pli savens