La Porta Alpina, planisada oriundamain sco staziun da viafier sutterrana, pudess survegnir nova vita. Il tumbin da 800 meters profunditad a Sedrun porscha pervia da sia posiziun isolada e pervia da la pitschna activitad seismologica premissas idealas per mesiraziuns fitg precisas. Lombriser declera ch'il lieu na saja betg mo tecnicamain realisabel, mabain er unic en sia constituziun. Examinaziuns gia fatgas conferman l'adattaziun dal tumbin per in grond experiment.
Materia stgira ed undas da gravitaziun en il focus
Lombriser sa deditgescha en sia perscrutaziun als gronds misteris da l'univers: la materia stgira e las undas da gravitaziun. Quests fenomens n'èn betg mo clavs per chapir l'evoluziun cosmica, mabain pudessan er avair applicaziuns praticas. L'experiment planisà a Sedrun duai cumprovar per l'emprima giada directamain l'existenza da materia stgira – ina finamira che scienziads sin l'entir mund persequiteschan dapi decennis.
La perscrutaziun da basa sco impuls per l'innovaziun
Lucas Lombriser suttastritga l'impurtanza da la perscrutaziun da basa per ils progress tecnologics. Bleras acquisiziuns modernas sco cameras digitalas, l'internet u l'intelligenza artifiziala sa basan sin enconuschientschas las qualas derivan da la perscrutaziun da fenomens fisicals. «Las metodas che nus sviluppain en la perscrutaziun chattan savens pli tard applicaziuns che midan nossa vita,» declera el. Il project a Sedrun na pudess uschia betg mo far avanzar la scienza, mabain era purtar innovaziuns per la societad.
In project cun radiaziun globala
Cun custs stimads da 500 milliuns euros fiss l'experiment a Sedrun pli bunmartgà che projects cumparegliabels sco il telescop dad Einstein u l'experiment da satellit LISA da l'ESA, ils quals vegnan omadus calculads cun mintgamai radund 2 milliardas euros. Sche la finanziaziun gartegia e sche l'approvaziun da tut ils partenaris – inclusiv las Viafiers federalas – succeda, pudess la construcziun cumenzar gia l'entschatta dals onns 2030. Il project avess il potenzial da carmalar perscrutaders da l'entir mund en las Alps svizras e da far da Sedrun in lieu impurtant da la perscrutaziun cosmologica.
In sguard en il futur
Malgrà ch'il project è anc a l'entschatta sa mussa Lombriser optimistic. «La scienza viva da visiuns,» di el. Cun la Porta Alpina sco punct da partenza pudess Sedrun daventar il lieu d'acziun d'ina revoluziun scientifica che mida fundamentalmain nossa chapientscha da l'univers. Fin lura resta la dumonda: Tge tegna propi ensemen l'univers? Forsa furnescha Sedrun gia prest la resposta.