Il stgazi emblidà - Il relasch da l'Engadin Press returna a chasa

In regal prezius: L'archiv da maletgs da la Engadin Press è ina da las pli grondas collecziuns da fotografias istoricas dal Grischun. Bleras da questas fotografias mussan novas egliadas en il passà. Ina sensaziun.

Il Palace a San Murezzan, dasperas baraccas e stallas – dus uffants en la belma da naiv en ina giassa tschuffa a Samedan – ina gruppa d’alpinists sper ina sfessa sin il glatscher dal Morteratsch.

Ils maletgs mussan novas invistas en las muntognas grischunas enturn l'onn 1900 ed ans prendan cun sin in viadi en il temp en l'Engiadina ch'è sa midada tras l’emprim turissem. Ina regiun en transfurmaziun – tranter il mintgadi puril dals indigens ed il turissem glamurus.

Tut quests motivs – sa chapescha en nair ed alv – tutgan tar fotografias dal relasch da la famiglia Tanner. Avant 65 onns è quest stgazi vegnì surdà al Museum da communicaziun a Berna (da quel temp anc Museum svizzer da la PTT).

Da tgi precis na san ins betg. Ins sa be: Hans Grass – oriundamain da Puntraschigna – è stà quella giada il manader dal museum.

Per 2'500 francs ha il museum cumprà il 1960 quest stgazi cun radund 50'000 objects. Dias, plattas da vaider e mappas cun ina grossezza da 10 fin 15 centimeters plainas cun fotografias, oriundamain da l’Engadin Press.

Persunas che vegnan a pled en la marella

Durant blers onns è quest relasch ensemen cun in mez milliun auters objects simplamain vegnì deponì en il magazin dal Museum da communicaziun a Berna. Enfin ch’ils responsabels dal museum han cumenzà ad inventarisar e far urden cun tut la collecziun.

Il Museum da communicaziun a Berna ha survegnì il 2019 l’incumbensa e daners da La Posta e da la Swisscom per in project che prevesa che tut las fotografias da l’inventar dal museum vegnian examinadas, valitadas, cataloghisadas e digitalisadas entaifer 10 onns.

Cun quai è vegnì scuvert il relasch da l’Engadin Press. Ma quella collecziun na va betg propi a prà cun la collecziun dal Museum da communicaziun a Berna, declera la directura Jacqueline Strauss.

Ins pudess discurrer d’ina restituziun interchantunala. 50'000 fotografias istoricas da 1880 fin 1950. Per la Fundaziun grischuna per la fotografia in cas da fortuna.

Quest temp saja fitg interessant per els, declera il directur Pascal Werner. I saja in temp dal qual els hajan main invista ch'avant e suenter.

Ch'ins survegnia regalà ina collecziun uschè cumplessiva d'in auter archiv saja l'excepziun, di la directura dal museum bernais Jacqueline Strauss: «Dapi che jau hai la survista, pia dapi 15 onns, è quai l'emprima giada che nus faschain insatge uschia e che nus dain davent ina collecziun uschè cumpletta e bella. I fa era mal a nus, ma nus savain, igl è en il dretg lieu.»

10'000 purtrets, 3'000 cartulinas, 25'000 fotografias da cuntradas e bestgas, 5'000 plattas da vaider e 3'000 films rullads na pon ins betg simplamain pachetar en ina chista e metter sin posta.

Pascal Werner è viagià pliras giadas a Berna ed ensemen hajan els stimà quantas chistas ch’i dovria e co che tut possia vegnir pachetà professiunalmain senza ch’i dettia donns. Lura ha il relasch pudì vegnir transportà a Cuira.

Adina puspè cumparan novas fotografias ed entirs albums da fotografias en il museum a Berna che tutgan tar il relasch da la stamparia engiadinaisa. Uschia viagia Pascal Werner adina puspè a Berna. I valia la paina.

Exposiziun en il Museum retic

Il Museum retic dat emprimas invistas en l’archiv da fotografias da l’Engadin Press. Cura ch'il directur dal Museum retic a Cuira, Guadench Dazzi, ha udì dal return da las 50'000 fotografias en il Grischun, è el immediat stà fieu e flomma.

Ina sfida saja stada d'eruir ils nums da las persunas sin las fotografias u ils lieus illustrads, uschia il directur. Qua hajan els gì agid da pliras persunas ch'enconuschan fitg bain l'Engiadina – tranter auter era guids da muntogna. Ma il Museum retic ed era la Fundaziun grischuna per la fotografia n'hajan anc betg tut las infurmaziuns.

Perquai èsi er cler che n'è anc betg finida. A Cuira en la Fundaziun grischuna per la fotografia ha cuntinuà la lavur da visualisar, cataloghisar e digitalisar.

Quests maletgs prezius vegnan digitalisads cun la tecnica la pli moderna d'in roboter. Per che quest stgazi possia vegnir bainprest rendì accessibel a nus tuts.

Podcast Marella

Nus dain in cuc davos las culissas, explitgain e mettain en context, sajan quai fenomens novs, u istorgias pac enconuschentas.

Ulteriurs audios e podcasts