Pallium è latin e na vul dir nagut auter che «mantè». Palliare munta pia «curclar cun in mantè» - «enzugliar» in mal ch’ins na sa betg far svanir.
En noss mintgadi vegn il term tgira palliativa savens associà cun in sentiment d’impussanza e cun la tema d’esser arrivà en la fasa da vita «nua ch’ins na sa far nagut pli». Igl è vaira ch’ins discurra da palliaziun cura ch’ina guariziun n’è betg pli pussaivla. Dentant malgrà quai; far san ins tuttina anc fitg bler per accumpagnar ina persuna en ses ultim chapitel qua sin terra.
Cicely Saunders – pioniera da la tgira palliativa
Cura ch’i n’è betg pussaivel da dar dapli dis ad ina vita, lura èsi d’empruvar da dar dapli vita als dis.
En La Marella emprendain nus d’enconuscher Cicely Saunders (1918-2005), ina media britannica che vala sco pioniera da la tgira palliativa. Tenor ella datti differentas dolurs: sper quellas fisicas, datti era dolurs socialas, emoziunalas ubain spiritualas. La summa da tut questas dolurs numna Saunders la «dolur cumplaina». E per ella èsi clar ch’i dat mo ina resposta pussaivla a questas suffrientschas: la «tgira cumplaina». Per levgiar questas dolurs dovri pia in'entira squadra da persunas cun diversas abilitads e mastergns.
-
Bild 1 von 2. Simplificaziun dals patratgs da Cicely Saunders. Bildquelle: AA.
-
Bild 2 von 2. Dame Cicely Saunders (1918 – 2005). Bildquelle: Wiki Commons.
«En il center stat l'uman e betg mo sia malsogna» - Ricarda Florineth ed Ignazia Graf-Giger
Ina giada l’emna sa renda Ricarda Florineth a l’Ospital chantunal dal Grischun. Sco voluntaria passenta ella in suentermezdi sin la partiziun palliativa e s’inscuntra cun pazientas e pazients. Tge che spetga ella cura ch’ella splunta vid in isch na sa ella mai, uschia saja il pli impurtant da restar averta per tut las tematicas ed emoziuns.
Jau n’entra mai en ina stanza pensond vid la mort.
-
Bild 1 von 2. Ricarda Florineth – voluntaria sin la partiziuna palliativa. Bildquelle: MAD.
-
Bild 2 von 2. Ignazia Graf-Giger è tgirunza, coach e palligrafa. Bildquelle: MAD.
I va per undrar muments impurtants dad ina vita.
Durant onns è Ignazia Graf-Giger stada tgirunza, quai era sin la partiziun palliativa. Dapi curt lavura ella dentant era sco coach e «palligrafa».
En ina «palligrafia» pon persunas che sa chattan en l’ultim chapitel da la vita terrestra anc ina giada formular quai che stat a cor. Ensemen cun la palligrafa guardan ellas enavos sin muments-clav da lur vita e deditgeschan la finala lura quest text ad insatgi da lur conturn.
Or da l'archiv: