Cler – nagina naschientscha è sco l'autra. Ma er il factur nua sin il mund ch'in uffant nescha gioga ina gronda rolla. La moda co ch'ina dunna vegn accumpagnada durant parturir po numnadamain sa differenziar fitg, da pajais a pajais ed ha era da far ina massa cun la cultura. Perquai laschain nus uss davos nus la Svizra e faschain in pitschen viadi enturn il mund. Trais fermadas, trais culturas e trais spendreras.
Anna Barandun, Melanie Weber e Mirja Berweger han lavurà durant in temp limità en il Mexico, en la Guatemala ed ad Uganda. Lur experientschas mussan: La Svizra porscha bain in fitg bun provediment medicinal, ma tuttina pudain nus anc emprender ina u l'autra chaussa.
Mexico: pagliola venerada e savida tradiziunala
L'impurtanza da la pagliola (Wochenbett) a Mexico ha impressiunà Anna Barandun ch'ha lavurà là il 2022 durant sis mais sco spendrera. Entant che mammas frestgas vegnan sustegnidas durant ils emprims 40 dis suenter la naschientscha da famiglia e vischins, dettia en Svizra savens in squitsch sin dunnas ch'han gist survegnì in uffant, da puspè funcziunar uschè spert sco pussaivel.
Sch'il partenari u la partenaria sto suenter duas emnas congedi (da paternitad) turnar al plaz da lavur e sch'auter sustegn manca, sto la dunna funcziunar a chasa, empè da sa revegnir da naschientscha e gravidanza - ed arrivar en la nova rolla scu mamma.
Er la savida tradiziunala da spendreras che vegn anc dada vinavant da generaziun a generaziun en blers lieus dal Mexico, resenta Anna Barandun sco enorm prezius e sa laschass cumbinar fitg bain cun la savida basada sin l'evidenza, che saja surtut dumandada en Svizra.
Guatemala: naschientscha tranter povradad e cuminanza
Er la spendrera Melanie Weber ch'ha lavurà il 2018 durant sis mais en ina chasa da parturir a Guatemala ha observà differenzas da la Svizra.
Spezialmain impressiunant è stada per ella l'inscunter cun ina dunna en speranza che pativa d'ina ferma anemia (Blutarmut) – in stadi ch'ella enconuscha strusch en questa furma en Svizra.
-
Bild 1 von 4. Ina stanza en ina chasa da parturir a Guatemala. Bildquelle: Melanie Weber.
-
Bild 2 von 4. ... ed anc in'autra. Bildquelle: Melanie Weber.
-
Bild 3 von 4. ... tranteren datti ina pausa miritada. Bildquelle: Melanie Weber.
-
Bild 4 von 4. Melanie Weber vid far capslas da placenta. Bildquelle: Melanie Weber.
Entant che dunnas en speranza vegnan controlladas regularmain en Svizra, han bleras dunnas en la Guatemala mo in access restrenschì ad assistenza medicinala. Lungs viadis, povradad e mancanza d'infurmaziuns engrevgeschan la prevenziun. Las consequenzas sa mussan er en las statisticas: La mortalitad da mammas è là marcantamain pli auta ch'en Svizra.
I dovra in entir vitg per trair si in uffant.
E malgrà las sfidas ha Melanie Weber er vis insatge che manca magari en Svizra: ina ferma cuminanza da dunnas che sustegna la mamma che parturescha. Da quel sustegn feminin raquintan era Anna Barandun dal Mexico.
Uganda: paucas resursas, gronda solidaritad
Ed era Mirja Berweger ha fatg talas experientschas en l'Uganda. Là vegnan las dunnas savens accumpagnadas da mammas, soras, tattas u vischinas. La naschientscha vegn chapida sco incumbensa cuminaivla – purtada surtut da dunnas. Quel sustegn saja stà impressiunant per ella.
En l'Uganda lavuran spendreras savens cun meds pli simpels. Tuns dal cor vegnan savens controllads cun in stetoscop da lain, apparats moderns na stattan betg dapertut a disposiziun. E Mirja Berweger accentuescha che tar naschientschas senza cumplicaziuns tanschia quai era. Critic vegnia dentant tar cas d'urgenza. Lungs viadis da transport, conservas da sang che mancan u interrupziuns da l'electricitad pon lura daventar privlus.
-
Bild 1 von 4. Staziun da parturir en l'Uganda. Bildquelle: Mirja Berweger.
-
Bild 2 von 4. Staziun da parturir en l'Uganda. Bildquelle: Mirja Berweger.
-
Bild 3 von 4. Staziun da parturir en l'Uganda. Bildquelle: Mirja Berweger.
-
Bild 4 von 4. Material che las famiglias prendan cun ellas per la naschientscha. Bildquelle: Mirja Berweger.
Gist perquai stima ella las pussaivladads medicinalas en Svizra oz anc pli fitg ch'avant. Ed il medem mument haja ella in grond respect da las dunnas en l'Uganda.
Tge resta?
Las trais spendreras han lavurà en fitg differents pajais. Tuttina sa meglian tschertas experientschas, sco l'impurtanza da la cuminanza, il sustegn ed er il respect envers la gravidanza, la naschientscha e la pagliola.
Entant che la Svizra porscha blers avantatgs areguard il provediment medicinal e la segirezza, vesan las spendreras era potenzial d'emprender d'autras culturas, per exempel il tractament da mammas frestgas u concernent la rolla che la cuminanza ed il sustegn vicendaivel giogan enturn ina naschientscha.