Co vinavant cun il provediment da sanadad en Engiadin'Ota? Senza l'agid da l'Ospital chantunal dal Grischun na vegn quai betg ad esser pussaivel da mantegnair l'ospital a Samedan. Quai han las autoritads responsablas accentuà l'emna passada ad ina saira d'infurmaziun. A quella era preschent er Hugo Keune, il manader da gestiun da la fundaziun purtadra da l'Ospital chantunal. En l'intervista cun la FMR preschenta el sia perspectiva sin la situaziun actuala en Engiadin'Ota.
Er nus na pudain betg senza problems ospitalisar tut ils pazients, sche l'ospital a Samedan stuess serrar sias portas.
Quai ha ditg Hugo Keune l'emna passada a la saira d'infurmaziun per ils uffiziants d'Engiadin'Ota a Puntraschigna. El è manader da gestiun da la Fundaziun Ospital Chantunal Grischun (KSGR) che gestiunescha l'Ospital chantunal a Cuira ed è en Engiadin'Ota gia preschent cun la Clinica Gut a San Murezzan. La Fundaziun KSGR duai ussa surpigliar er l'Ospital Engiadin'Ota a Samedan da la Fundaziun per il provediment da sanadad en Engiadin'Ota (SGO) ch'è per il mument en in moratori e vegn ad esser la fin da mars insolventa.
Tenor la SGO è la Fundaziun KSGR l'unica da pliras gruppas d'ospitals dumandadas ch'è pronta da s'engaschar per mantegnair l'ospital a Samedan – e quai gnanc in onn suenter ch'ina sumeglianta intenziun è vegnida refusada da la populaziun d'Engiadin'Ota sut cundiziuns main dramaticas.
FMR: Avessas Vus pensà che Vuss essas nov mais suenter il Na a l'integraziun da l'Ospital Engiadin'Ota en l'Ospital Chantunal dal Grischun danovamain qua?
Hugo Keune: Na. Suenter la votaziun questa primavaira hai jau pensà: Bun, ussa sa presta insumma ina soluziun che è forsa main utila, forsa er main persistenta e pli chara. L'atun hai jau lura persequità la debatta dal Cussegl communal da San Murezzan, quella era er accessibla publicamain per guardar. Ed jau era stut, quant differenzià ch'ins ha là debattà la dumonda sche l'alternativa, la via individuala, è propi perdurabla.
Il Cussegl communal ha quella giada decis da dir Na, schebain ch'ins na saveva betg tge che suonda suenter. Quella discussiun m'ha fatg fitg impressiun. E suenter quella hai jau pensà: Forsa turnain nus tuttina anc ina giada qua per porscher maun ad ina buna soluziun.
Ma ussa èn las vischnancas d'Engiadin'Ota en ina posiziun pli flaivla che la primavaira passada. Vus da la fundaziun KSGR essas quasi ils victurs, Vus avais ussa dapli pussanza en las tractativas.
Jau pens che tuts hajan gudagnà. Quai ha er mussà la debatta a San Murezzan: En las veglias structuras era ins sco bloccà pervi da quella clausula d'unanimitad. Nus na ans sentin betg sco victurs, insumma betg.
Ussa dat quai la pussaivladad per ina meglra soluziun – per il provediment da sanadad en Engiadin'Ota ed en il chantun. Ins ha cun quella dapli spazi d'agir, la proposta è incorporada differentamain. Tenor mai exista ussa la pussaivladad per ina soluziun che porta.
La proposta da la primavaira passada na preveseva però nagina reducziun da plazzas e prestaziuns e avess pretendì er da Vus dapli prontezza da far cumpromiss.
Gea, quai è uschia. I dat ina gruppa che patescha ussa. Tut quellas e quels che survegnan la desditga. Tar il «Project Alvra» n'era tut en tut previsa nagina reducziun da plazzas. E quai era er la speranza tar la proposta da cuntinuar independentamain – ch'ins possia mantegnair tut las plazzas.
Ma en vista al svilup medicinal en direcziun spezialisaziun fiss quella dumonda insacura en mintga cas puspè vegnida sin il tapet. Il pli tard sche mancassan las persunas spezialisadas che èn necessarias per mantegnair ina prestaziun. Ils problems structurals sa vessan be intensivads, quels economics er. Jau sun persvadì ch'ins stuess pigliar per mauns ils midaments structurals entant ch'ins po anc agir e betg mo reagir.
Ed ins sto er constatar che nus vulain mantegnair bler: Nus planisain enavant cun 180 plazzas da lavur a temp cumplain e 2000 pazients staziunars l'onn.
Tenor El è ussa però necessari quest «reset» perquai che las structuras existentas n'èn betg flexiblas avunda per correspunder a las sfidas actualas?
Gea. E per nus n'è quai betg simpel d'interpretar sin basa da las votaziuns passadas tge che è propi giavischà. Dar liber ulteriurs daners senza savair co che quai va enavant – quai na vuleva ins betg pli. L'integraziun vers Cuira, quai na vuleva ins er betg. E quai na faschain nus ussa er betg.
Quai ch'è sin maisa è ina soluziun d'Engiadin'Ota cun la Clinica Gut e l'ospital a Samedan sut il tetg cuminaivel da la Fundaziun KSGR. Ina soluziun che pudess tenor nossa valitaziun funcziunar. Ed jau sper che las votantas, ils votants e las vischnancas sajan er da quella opiniun.
Per l'ospital a Samedan duai vegnir fundada ina nova societad acziunara. Sarà la Fundaziun KSGR l'unica acziunara u vegnan er las vischnancas purtadras participadas a quella SA?
En il stadi actual n'è quai betg previs che las vischnancas purtadras sa participeschian a la Ospital Engiadina Ota SA. Per nus è quai impurtant che las structuras na daventian betg memia cumplitgadas, ch'ins possia anc gestiunar bain l'ospital.
El ha menziunà en Ses pled a la saira d'infurmaziun per las autoritads d'Engiadin'Ota che tenor El sajan Cuira e l'Engiadin'Ota ils lieus indispensabels d'ospitals – er u gist sche la situaziun dals ospitals en il Grischun daventa anc pli critica. Pertge?
Tenor mai dovra il Chantun almain a Cuira ed en l'Engiadin'Ota ina purschida staziunara pli largia. Simplamain pervi da la topografia, pervi da las distanzas. Da princip n'è quai però betg mia responsabladad da decider, nua en il Chantun che quai dovra tge. Quai sto a la fin finala decider la populaziun. L'Ospital Chantunal dal Grischun ha cun tut ils ospitals dal Grischun contracts da cooperaziun.
L'ospital da Scuol ha però per exempel er contracts da cooperaziun cun l'ospital a Samedan, per exempel per far dialisas. Restan quels contracts, sche la Fundaziun KSGR surpiglia l'ospital a Samedan? U sto quai lura tut a disposiziun?
Na, da princip na sa midarà betg bler. Igl è er tenor il KSGR fitg raschunaivel da porscher las prestaziuns da sanadad là nua che las pazientas ed ils pazients vivan. Pli che facil però betg pli en la dimensiun e cun la spezialisaziun regiunala sco ussa, ma coordinà anc pli ferm cun auters furniturs da prestaziuns. Quella discussiun ha lieu en tuta la Svizra en moda fitg intensiva.
En in emprim pass va quai politicamain ussa per la dumonda d'ina cunvegna da prestaziun per il rest da l'onn. Suenter duai vegnir elavurada ina cunvegna da prestaziun a lunga vista. La politica vul mantegnair er prestaziuns betg rendablas en la regiun, sco per exempel la staziun da pagliola. Pudais Vus s'obligar da correspunder a quella dumonda?
Teoreticamain gea, practicamain dependa però da blers facturs, sch'ins po mantegnair ina prestaziun da sanadad. Fitg impurtant: Quai n'è betg mo ina dumonda finanziala. Ins sto adina er chattar il persunal spezialisà per porscher quella prestaziun. Quai n'è en questa regiun betg adina fitg simpel. Il persunal spezialisà sto ins lura er utilisar plainamain. Mo seser per quai enturn na vul nagin.
Plinavant s'augmentan las regulaziuns adina dapli e las pretensiuns daventan er pli severas, per exempel pertutgant l'igiena, la documentaziun, las cundiziuns en il dretg da lavur u las premissas davart il fabricat. Sche il svilup demographic stagna u è schizunt negativ, vegni adina pli grev da garantir ina purschida vasta e spezialisada en tut las regiuns. I dovra perquai novas soluziuns che garanteschan in bun provediment per la populaziun, malgrà las sfidas.
Ma Vus na mettais betg en dumonda quellas prestaziuns ord ina perspectiva interna pertutgant l'economia da gestiun?
Na. Entant che il maun public u las assicuranzas èn er prontas da sa participar vi dals custs betg. Sch'ins è dispost da sustegnair prestaziuns che na sa portan betg sezzas ans dain nus fadia da porscher e mantegnair quellas prestaziuns.