Dapi il cumenzament da l’onn 2026 è Martin Bühler president da la regenza grischuna. Suenter ch’el è en uffizi dapi 2023 sco manader dal departament chantunal da finanzas e vischnancas è el quest onn per l’emprima giada president da l'executiva grischuna. La FMR è s’entupada cun il nov president da la regenza Martin Bühler.
Cusseglier guvernativ Martin Bühler è dapi Bumaun 2026 president da la regenza grischuna. Il schef dal departament da finanzas e vischnancas ch’è dapi l’onn 2023 en l’executiva chantunala exequescha per l’emprima giada l’uffizi da president da la regenza.
Tgi ch’enconuscha mai sa ch’jau hai pli baud gì da far cun tals schabetgs tragics. In schabetg uschè snuaivel sco quel da Crans-Montana n’hai jau dentant anc mai vesì.
Bühler veglia esser in president disponibel e preschent durant ses onn presidial. In pensum impurtant dal president da la regenza grischuna saja da planisar e manar las sesidas da la regenza. El speria fitg da pudair cuntinuar bain cun la lavur en il collegi. La collavuraziun constructiva tranter la commembra ed ils commembers da la regenza saja er en muments da differentas opiniuns impurtanta. Enfin ussa saja quai reussì bain, malgrà che las sfidas sajan savens grondas, ha Martin Bühler ditg sin dumonda da la FMR.
FMR: Ina da Vossas emprimas represchentaziuns sco president da la regenza è stada la commemoraziun per las unfrendas da Crans-Montana a Martigny. Cun tge sentiments avais Vus prendì part da questa commemoraziun?
Martin Bühler: Jau sun vegnì confruntà cun la disgrazia sgarschaivla da Crans-Montana gia l’emprim di da mes uffizi sco president da la regenza. Tgi ch’enconuscha mai sa ch’jau hai pli baud gì da far cun tals schabetgs tragics. In schabetg uschè snuaivel sco quel da Crans-Montana n’hai jau dentant anc mai vesì. Crans-Montana occupescha anc adina mai. Il funeral a Martigny è sta fitg impressiunant. Tant il president da la regenza vallesana Mathias Reynard sco er il president da la Confederaziun Guy Parmelin ed ils giuvenils che han discurrì, han chattà ils dretgs pleds. Quels han contribuì fitg bain a quest mument da cumià. A la fin finala stoi jau dir che quai ha fatg bain a mai.
Co è il Grischun – ch’è er in chantun turistic – preparà per talas disgrazias d’incendi?
En cumparegliaziun cun il Vallais èsi da dir che nus avain in auter sistem cun l’assicuranza chantunala d’edifizis. Quella collavurescha cun tuttas chasadas grischunas e sa chapescha era cun ils manaschis da gastronomia. Qua datti contacts regulars. Quai n’excluda betg ch’i po capitar insatge era tar nus, ma sin plaun chantunal essan nus organisads bain. E sche nossas vischnancas han problems cun dumagnar las controllas, èsi da prender serius quai e las sustegnair. Nus n’avain naginas autras pussaivladads. Jau sun plinavant da l’avis che nus stoppian tgirar bain noss sistem federalistic en il Grischun. Nus avain bunas e fermas vischnancas cun ina buna autoresponsabladad.
Dapi paucs dis essas Vus president da la regenza. Quanta lavur supplementara chaschuna quest uffizi a Vus?
I dat schon in pau dapli lavur cun preparar e manar las sesidas da la regenza. Ultra da quai è mes chalender cun occurrenzas en il chantun l’onn 2026 pulitamain occupà cun termins da represchentaziun.
Nus avain in onn d’elecziuns da la regenza e dal parlament chantunal. È quai ina sfida supplementara per Vus sco president da la Regenza?
Quai è adina in pau ina sfida supplementara per il president da la regenza. Jau vuless esser il president da la regenza quest onn e betg il president d’in cumbat electoral. Sco president da la regenza hai jau in pensum e quel vuless jau exequir tut normal e bain, sco sch’i na fiss betg in onn electoral.
Il cumenzament da l’onn ha la regenza preschentà 84 finamiras ch’ella vuless cuntanscher enfin la fin dal 2026. È quai pussaivel da realisar?
Qua poss jau be citar Berthold Brecht: «Ja, mach nur einen Plan. Sei nur ein grosses Licht. Und mach dann noch ’nen zweiten Plan. Gehn tun sie beide nicht.» Na, serius: Questas finamiras vulain nus cuntanscher. Gest tar fatschentas sco sbozs per leschas e maletgs directivs che passan il Cussegl grond èsi tenor mai in «must» da cuntanscher quellas finamiras. Nus na pudain tuttina betg formular finamiras cun l’idea da betg cuntanscher quellas.
Avant paucs dis avais Vus sco minister da finanzas chantunal survegnì bunas novitads da Berna. Ils chantuns e la Confederaziun retschaivan quatter milliardas da la distribuziun da gudogn da la Banca naziunala. Ina surpraisa nunspetgada per il quint chantunal?
Quai è ina buna novitad. Daners supplementars èn adina bainvegnids ed avran il spazi d’agir. Gist uss en in temp intschert ch’ins na sa betg tge che capita e tge consequenzas che schabetgs pon avair era per nus.
Tge giavischais Vus al chantun Grischun ed a sia populaziun per l’onn 2026?
Nus vivain en in temp cun bleras sfidas. Sin plaun internaziunal datti fitg bleras turbulenzas che influenzeschan era nus e procuran per novas sfidas. Las opiniuns èn pli differentas che pli baud e la communicaziun e la cultura da discussiun èn daventadas pli diras. Jau sper che vuschs radicalas n’ans separian betg sco populaziun dal Grischun. Mes giavisch è pia che nus dumognian da mantegnair la buna moda e maniera da discussiun e quai era, sche las posiziuns èn fitg differentas. Jau giavisch era che nus tuttas e nus tuts Grischunas e Grischuns mettian il focus sin las soluziuns communablas. Quai ha fatg daventar ferma nossa societad.