Tarcisi Hendry è archivari da la vischnanca da Tujetsch, iniziant e manader da l’Archiv cultural, che sa chatta dapi la primavaira en in nov bajetg a Sedrun. El è dentant era istoricher e perscrutescha dapi onns l’istorgia da la vischnanca da Tujetsch. Per quai nizzegia el il pli differents chanals ed archivs. Perquai na fai betg surstar che gist el ha la fin da l’onn passà fatg ina scuverta impurtanta: ina cumprova en scrit ch’i deva in vischinadi da Tujetsch organisà en il 14avel tschientaner, concret il 1385.
In pèr lingias sco mussament
L’onn 1325 cumparan ils Vicini de Tuvez – ils vischins da Tujetsch – per l’emprima giada en in register da debiturs surregiunal. Els han dabun a la noblezza retica Ulrich de Valendau (Udalricus de Valendauz) dus marcs d’argient. Sco garant vegn numnà Albert de Peisel/Segnas, di Tarcisi Hendry.
Quai è ina notizia d'impurtanza istorica.
L’import secret: «Item vicini de Tuvez 2 marcas, Fidejussor Albertus de Pesil.» Questa remartga ha Tarcisi Hendry chattà en in document da Regensburg resp. en l’inventari dals conts da Werdenberg-Sargans che possedevan differents bains e dretgs en Surselva.
Document ch'ha fatg surstar
Ils documents retics da l’archiv central da la dinastia Thurn e Taxis a Regensburg èn vegnids publitgads l’onn 1891 da Hermann Wartmann da Basilea. A la dumonda co ch’el s’imaginescha questa passascha davart ils Tuatschins sco legenda, respunda Tarcisi Hendry:
Jau seseva sin il canapé e retschertgava en l’internet, ma cura che jau hai legì quai, sun jau stà bunamain destruì. Entaifer secundas sun jau stà en in auter mund.
Ins haja lura empruvà da contactar quel archiv per survegnir ina copia. Quai n'era dentant betg uschè simpel. Avant pauc dis saja lura vegnì ina fotografia dal document – dentant deplorablamain las faussas lingias, sco che Daniel Schmid da la suprastanza da la vischnanca da Tujetsch ha declerà envers RTR. Ins vegna dentant a trametter ina delegaziun a Regensburg per far la segira
Pliras festivitads
Uss che la data precisa è sclerì, po la vischnanca er planisar las festivitads da giubileum. Ins vegnia a far tschintg occurrenzas en quella rama. Il punct culminant vegn ad esser ina festa il settember – las festa da giubileum da 700+1 onns.
Adattà al tema