En la vischnanca dad Ilanz/Glion ha l'urden da parcar, respectivamain la moda da pajar chaschunà resistenza. En autras vischnancas sursilvanas para la dumonda da pajar il parcadi cun il telefonin empè da duvrar munaida betg da chaschunar grondas reacziuns. E quai era, sche quellas vischnancas han introducì in sistem sumegliant a quel da la vischnanca Ilanz/Glion.
Analog u digital, quai è la dumonda che muventa da preschent ina part da la populaziun sursilvana. Il conflict tranter pajar cun munaida u cun il telefonin sa concentrescha per il mument sin ils parcadis. Quai pudess ins supponer suenter ils embrugls da Glion chaschunads dad ina petiziun che pretenda che la vischnanca Ilanz/Glion pussibiliteschia da pajar il parcar sin ses entir perimeter communal cun munaida.
En autras vischnancas sursilvanas para quella dumonda betg gist dad avair leventà grondas emoziuns. Almain betg en la vischnanca da Trun, sco quai ch'il president communal Dumeni Tomaschett di. «In sulet telefon hai jau gì pervia dal pajar il parcadi.»
Pajar cun munaida resta
La vischnanca da Trun è gist londervi dad exequir la lescha da parcar che ha survegnì il consentiment dal cussegl communal e dal suveran da la vischnanca e ch'è ida en vigur a l'entschatta dal 2026. Dumeni Tomaschett quinta ch'il nov sistem vegnia en funcziun en il decurs da la primavaira proxima. Ina persuna pli veglia ha fatg valair vers il president communal ch'ella na possedia nagin telefonin e na possia uschia betg pajar pli il parcadi. «Jau hai declerà a quella persuna ch'i saja vinavant pussaivel da pajar cun munaida ils parcadis avant chasa communala ed era sin il parcadi avant il Museum Sursilvan Cuort Ligia Grischa.» Cun quella resposta saja la persuna stada cuntentada.
Il president communal di che la vischnanca da Trun saja suandada ad autras vischnancas en Surselva e pussibiliteschia da pajar il parcar en il center dal vitg vinavant cun munaida. Sin ils ulteriurs parcadis publics èsi dentant mo pussaivel da pajar a moda digitala, vul dir cun ina applicaziun via il telefonin sco Twint, Easy Park u autras.
Per il president communal da Trun è quai er ina dumonda dals custs per la vischnanca. In singul indriz da pajar cun munaida custa 5'000 francs senza ils custs da montar. «Sch'ins vul far quellas investiziuns sin tut ils parcadis da la vischnaunca ston ins propi sa dumandar sch'ins vul insumma far pajar per parcar.»
Sumeglianta strategia
Ina sumeglianta strategia da parcar respectivamain da pajar il parcadi sco quella da Trun persequitescha era la vischnanca da Mustér, sco quai che Sandro Muscas, il responsabel per l'infrastructura communala conceda vers la FMR. «Nus avain medemamain surlavurà noss urden da parcar.» Tar il sistem da pajar na sa mida dentant betg bler. En il center dal vitg da Mustér èsi vinavant pussaivel da pajar cun munaida, en ils aclauns e pli giuadora stat mo la varianta digitala a disposiziun. Da reacziuns pli fermas pervia da la moda e maniera da pajar na po Sandro Muscas betg raquintar.
Dapli discussiun hai dà pertutgant la carta da parcar annuala che la vischnanca metta a disposiziun. «Quella carta pon ins ussa mo pli retrair via e-mail ed ins sto sa registrar.» Il collavuratur da l'administraziun communala ha fatg persenn ch'i dettia singulas persunas che n'hajan betg grond plaschair da stuair sa registrar.
Gronda acceptanza
Tant Mustér sco Trun porschian ad automobilistas ed automobilists in tschert temp da parcar gratuit. «Per duvrar quest temp da parcar gratuit ston ins dentant tuttina annunziar il parcar cun l'applicaziun.» Quai concedan tant Dumeni Tomaschett sco Sandro Muscas. Da quest fatg n'èn betg tuttas e tuts che parcan l'auto pertscherts. A Mustér hai dà per quest motiv in telefon u l'auter sin chanzlia communala. Telefons pervia dal parcar datti en media duas giadas per onn sin la chanzlia da la vischnanca da Tujetsch, sco quai che Georg Bearth, il substitut dal schef da l'Uffizi da bajegiar di. Dals 32 parcadis da la vischnanca pon ins parcar cun munaida mo anc en sis lieus. «L'acceptanza da pajar digital è dentant gronda», di Georg Bearth, «tar nus pajan 90% il parcar via las applicaziuns dal telefonin.»