Siglir tar il cuntegn

Project San Gottardo Urban Fink: «A las plaivs mancan ils daners»

L'istoricher e teolog Urban Fink ha discurrì da consequenzas fatalas per las plaivs a l'apero da Bumaun da San Gottardo en la claustra da Glion. Perquai ch'adina dapli persunas volvan il dies a la baselgia en Svizra, mancan bainbaud ils daners per pajar il persunal e per mantegnair ils edifizis.

«Jau hai emprendì da nudar da sora Berta, pli u main.» Quai ha il cusseglier naziunal Martin Candinas tradì il glindesdi passà en la claustra da Glion a chaschun da l'apero da Daniev da San Gottardo. Il futur da la claustra è stà in dals temas che l'organisaziun che sa stenta da promover l'economia en il territori dal Pass dal Gottard ha pledentà il glindesdi passà. E Martin Candinas è stà envidà da s'exprimer davart la muntada istorica e contemporana che la claustra ha per la Surselva. Ina instituziun che ha festivà l'onn passà ses 160avel onn d'existenza.

Las baselgias van da rendì

Dapli detagls da l'istorgia da las claustras en Svizra ha l'istoricher e teolog Urban Fink purschì. Il destin da la claustra da Glion che sto sa fatschentar cun il futur senza la cuminanza da las soras dominicanas n'è betg unic en Svizra. «Tranter ils onns 1980 enfin 2020 èn 70 % dals convents tant dad umens sco da dunnas svanids en Svizra.» L'istoricher è persvadì che quella tendenza cuntinuescha.

Drei Personen vor einer Leinwand mit st.gottHARD-Logo.
Legenda: Èn s'exprimids a chaschun da l'apero da Bumaun da San Gottardo (da san.): l'istoricher e teolog Urban Fink, la manadra da gestiun da San Gottardo Nadja Germann e Christina Raab, il schef da l'Uffizi d'economia dal chantun Uri. FMR/Andreas Cadonau

Urban Fink ha punctuà a Glion ch'i saja impurtant da mantegnair in'egliada nunsentimentala sin ils fatgs. Tenor sias explicaziuns stat la diminuziun da las cuminanzas claustralas en stretga relaziun cun ina populaziun che taglia cuntinuadamain ils lioms cun la baselgia. «Il svilup è dramatic.»

Urban Fink ha documentà per exempel il svilup dal chantun da Soloturn, nua ch'el è da chasa. «L'onn 1950 era 90 % da la populaziun part da la baselgia catolica.» En la citad da Soloturn appartegna ussa mo ina terza da las abitantas ed abitants ad ina da las baselgias chantunalas. Tenor l'istoricher e teolog crescha la cumpart da la populaziun senza religiun pli fitg en las citads. «Na faschais naginas illusiuns, sin la champagna mussa la tendenza en la medema direcziun, il svilup sa retardescha là forsa in pau.»

Tenor Urban Fink na ston betg mo las claustras urgentamain sa fatschentar cun il futur, mabain era las plaivs. «A las plaivs mancan ils daners, d'ina vart per pajar il persunal e da l'autra per mantegnair las baselgias.» In tschert confiert ha il teolog ed istoricher lura tuttina anc pudì porscher a la claustra da Glion. El ha dà d'encleger che las claustras sajan gia da vegl ennà stadas suttamessas a grondas midadas. L'istoricher è persvadì che las claustras da dunnas hajan mess in impurtant fundament per il feminissem.

Ed Urban Fink è persvadì che las claustras perdan lur intent senza las cuminanzas religiusas. Davart ils plans da vender la claustra da Glion è el medemamain s'exprimì: «Dad ordvart para la soluziun ch'il cussegl da fundaziun ha preschentà plausibla.» Urban Fink di che la tschertga dad investurs per dar a la claustra in nov intent saja digna da vegnir sustegnida da la vischnanca da Glion sco da l'entira regiun.

Martin Candinas avess il pli gugent sche las soras dominicanas dessan vinavant la tempra decisiva a la claustra da Glion. Quai para dentant pauc realistic, uschia ch'il cusseglier naziunal vesa il futur da la claustra sco lieu d'abitar e da lavurar per la populaziun indigena. Emprender «pli u main» da nudar da sora Berta n'è gia dapi onns betg pli pussaivel en la claustra da Glion.

Pli datiers a la populaziun

L'organisaziun San Gottardo che promova dapi 20 onns l'economia en il territori dal Pass dal Gottard ha dapi l'atun 2025 sia sedia en la claustra da Glion. Quai ha la manadra da gestiun da San Gottardo Nadja Germann tradì a chaschun da l'apero da Daniev. Ella ha ditg che l'organisaziun finanziada da la Confederaziun e dals chantuns Tessin, Uri e Grischun veglia sa plazzar pli datiers a la populaziun ed a l'economia. «Nus duvrain ils contacts ed ils impuls da quella vart.»

San Gottardo sustegna projects ed ideas innovativas e contribuescha per part era daners. Il manader da l'Uffizi d'economia e traffic public dal chantun Uri, Christian Raab ha preschentà a Glion las relaziuns economicas en il territori dal Gottard e la lavur da San Gottardo per mantegnair in attractiv lieu da viver ed abitar.

RTR saira

Artitgels legids il pli savens