La mancanza da persunal haja prendì giu levamain, quai haja plirs motivs. Per l'ina è l'economia mundiala ed europeica actualmain flaivla e tras quai n'hajan las firmas betg uschè blera lavur. In'autra raschun saja che las firmas èn sa disadas vi da la situaziun ed uschia sa sviluppadas vinavant. Per part hajan ins decidì da betg pli porscher tut ils servetschs u products u era cumenzà d'automatisar process da lavur per spargnar persunal.
Pliras fatschentas en Grischun na dovran betg pli uschè bler persunal e na stgaffeschan er betg novas plazzas da lavur.
Er la mancanza d'emprendists ed emprendistas haja prendì giu. Quai n'haja dentant betg da far ch'i dat pli paucas plazzas d'emprendissadi u che l'interess per in emprendissadi è daventà pli grond, mabain che dapli giuvenils vegnan actualmain or da scola.
Il punct il pli bass dal dumber da giuvenils che vegnan or da scola è uss passà.
En ina segunda part da la retschertga han ins vulì savair, quant savens che l'intelligenza artifiziala vegn duvrada en las fatschentas grischunas. Ils resultats mussan ch'i vegn gia lavurà per gronda part cun IA. Tuttina datti anc potenzial. La maioritad dals dumandads è pir al cumenzament da l'introducziun da lavurar cun IA. Ina gronda part dals dumandads ha inditgà ch'els avessan gugent agid che mussa tge pussaivladads ch'els han cun IA e tge tools ch'i dat en il fratemp. Perquai organisescha l'uniun grischuna da mastergn diversas occurrenzas nua ch'i vegn tranter auter mussà cun exempels concrets co e nua che l'intelligenza artifiziala po gidar.
Nus avain er en Grischun tscherts «early movers» ch'èn ferm davanttiers quai che pertutga la lavur cun IA.
Tge che na vegn anc ditg betg a capitar, è che l'IA remplazza persunal e che la mancanza da persunal prenda perquai giu. I dat anc adina mastergns che na san betg nizzegiar grond l'IA. In bun exempel è il coiffeur. Là sa l'intelligenza artifiziala forsa mussar la frisura ideala per la clientella. Tagliar ils chavels ston ins però anc adina a maun.