I sa tracta d'in project dal Swiss Human Institute of Forensic Taphonomy (SHIFT), sco RTS rapporta. In'installaziun è vegnida inaugurada insanua en la Svizra franzosa nua che SHIFT vegn ad examinar «biocumpostar natiral» da corps umans, uschespert ch'ils emprims nums da bara stattan a disposiziun.
Il process è simpel: Il defunct vegn zuglià en in faziel da launa da plantas, tschentà sin in letg da cumpost madir e lura cuvert cun restanzas da plantas. «La natira fa quai ch'ella fa» e suenter nov mais è il corp transfurmà en in cumpost, declera Vincent Varlet, manader dal project e professer per fossilisaziun a l'Universitad da Losanna.
SHIFT ha ina traidubla finamira: testar il «biocumpostar natiral» sco alternativa ecologica a la sepultura ed a la cremaziun, pussibilitar progress tar il vegnir a frida cun catastrofas umanitaras e generar novas datas per la medischina forensica. «Enfin ussa sa basava la medischina forensica sin observaziuns. Nus na pudain betg examinar nossas ipotesas. Cun quest project pudain nus accumpagnar e survegliar il corp per savair pertge ch'els sa decumponan uschia u d'autra guisa», precisescha Vincent Varlet.
Il chantun Vad sustegna l'iniziativa cun in agid da passa in milliun francs per quatter onns.
Cumpost sanadaivel?
Il lieu da SHIFT vegn tegnì secret ed è protegì da las egliadas mirvegliusas e da la fauna. Vincent Varlet sincerescha: «Ina biocumpostaziun bain fatga è sco cumpost d'iert. Ella na savura betg e n'attira betg (remartga da la redacziun: ils animals). Per quai ston tut ils materials organics vegnir cuverts cun manizzas da lain da 40 fin 50 centimeters.» Ma la dumonda decisiva resta: Vegn il cumpost gudagnà propi ad esser senza ristgas? Precis quai è ina da las finamiras da perscrutaziun da SHIFT. «Ins sto esser segir ch'il cumpost uman è sanadaivel la fin e ch'i na dat naginas cumponentas fisicas u chemicas da gener toxicologic», declera Vincent Varlet.
Ins sto garantir ch'il cumpost uman saja a la fin sanadaivel e na cuntegna naginas parts fisicas u chemicas da gener toxicologic.
L'emprim pass è quel da survegnir datas fidaivlas. I sa tracta da survegnir statisticas suffizientas per pudair respunder a las dumondas fundamentalas: Funcziuna la procedura? Pon ins restituir ad ina famiglia las restanzas mortalas da sia persuna morta? Co è il status da sanadad ed etica da questas restanzas? «Tut questas dumondas vegnin nus ad examinar ils proxims quatter onns», precisescha Vincent Varlet.
Sa colliar puspè cun la natira
Ultra da l'aspect ecologic correspunda la cumpostaziun umana ad in giavisch profund da sa colliar puspè cun la natira, schizunt en la mort. In sforz che chatta accoglientscha en spezial tar ils commembers da l'associaziun Humusation Suisse, da las qualas intgins han gia dà l'empermischun da donaziun dal corp.
La presidenta, Sarah Joliat, raquinta: «Cura che jau sun m'occupada cun [quai], hai jau stuì tscherner tranter ina cremaziun ed ina sepultura, n'hai dentant betg savì nua far la crusch. Jau na vuless betg vegnir cremada u sepulida en in vaschè. Qua m'è vegnida l'idea dal humus. [...] Jau m'hai ditg: quai è quai che jau vi!»