Il veterinari Fadri Vincenz ha in problem. El ha pli che detg avunda lavur ed engaschass gugent dapli veterinaris. Ma el na chatta nagin. «Nus avain scrit a tut las universitads da lingua tudestga en l'Europa, che scoleschan veterinaris. Resultat: null.»
Pervia da quai lavura Vincenz dapi la stad passada almain 12 uras a di, las fins d'emna in zic pli pauc. «I na va betg auter. Sch'i vegn ina naschientscha u sch'in giat vegn sut l'auto, lura ston ins halt ir.»
Vincenz maina cun sia partenaria ina pratica a Glion. Surtut veterinaris en la champagna sa lamentan da mancanza da persunal dal fatg. Raschuns ha quai differentas: Per l'ina è il dumber d'animals da chasa creschì, per l'autra van blers veterinaris en pensiun. Vitiers vegn la feminisaziun da la professiun. En il studi è la cumpart da dunnas entant tar bunamain 90%. Dunnas lavuran en media pli savens a temp parzial, quai mussa tranter auter ina retschertga da la Societad svizra da veterinarias e veterinaris.
Lungs dis da lavur, auta chargia
Sarah Lopez ha terminà ses studi avant trais onns. Ella lavura oz en ina pratica d'animals pitschens a Bienna. «Jau lavur 80%, perquai che jau dovr temp per ma revegnir da la lavur. Igl è tant fisicamain sco era psichicamain in job fitg pretensius.»
Sco veterinaria na stoppian ins betg mo salvar animals, mabain mintgatant era mazzar els. En pli na saja la relaziun cun ils clients betg adina simpla. «Las pretensiuns dals clients èn autas – e tuttina na vulan els savens betg dar ora blers daners.» Ella haja era gia stuì durmentar in giat, perquai ch'ils possessurs n'hajan betg vulì pajar per in tractament relativamain simpel.
Che veterinaris e veterinarias èn exposts a bler squitsch mussan differents studis. Tenor retschertgas da l'exteriur è schizunt la rata da suicidis tranter veterinaris marcantamain pli auta ch'en autras gruppas professiunalas.
Dapli plazzas da studi enstagl da spezialists da l'exteriur?
La dumonda per veterinarias e veterinaris vegn fin uss surtut cuvrida cun persunas dal fatg da l'exteriur. Mintga terz veterinari ha oz in diplom ester. La Societad svizra da veterinarias e veterinaris pretenda dapi ditg ch'il dumber da plazzas da studi en Svizra vegnia augmentà.
Retschertgas mussan: Vetsuisse, la facultad da medischina veterinara communabla da las universitads da Turitg e Berna, examinescha il mument in pussaivel augment. Ins sclereschia tge ch'i dovria per scolar ad onn 272 enstagl da 172 students, conferma il decan Roger Stephan. Decider davart in eventual augment stuess la politica.
Stephan dat dentant da ponderar: «Mo d'augmentar las plazzas da studi na schlia betg il problem.» Ins giaja da quai anora che var 20 fin 25% da las veterinarias e dals veterinaris sortian da la professiun, entaifer dals emprims trais onns suenter il studi. «Vi da quai stuess ins sfurzadamain er lavurar.»
Fadri Vincenz tschertga vinavant collavuraturs. El charezza ses job, di il veterinari. «Per mai èsi anc adina ina professiun da siemi.» Ma cuntinuar sco uss na possia el betg.