Il Surses vul construir ses avegnir sin quatter pilasters: il turissem d'enviern, il svilup dal lieu e spazi d'abitar, la purschida dad Origen ed il turissem da stad enturn il Parc Ela. Quai prevesa il plan da destinaziun che la vischnanca ha dà l'onn passà en incumbensà d'elavurar e publitgà dacurt sin sia pagina d'internet.
Sco ch’ins po leger en il plan da destinaziun, serva quel a la regiun ed als differents acturs dal Surses sco cumpass strategic. El definescha per ils quatter pilasters finamiras e resumescha projects ch’è vegnan gia realisads, planisads u giavischads fin l’onn 2035 ed ultra da quai. La finamira communabla è però ch'il Surses saja ina destinaziun attractiva per prim- e segundindigens sco era per investurs.
L'offensiva da letgs chauds
«Il sport d'enviern furma oz ed er en l'avegnir la basa dal turissem dal Surses.» Quai constatescha il plan da destinaziun davart ils territoris da skis che furman l'emprim pilaster. Las duas finamiras centralas da quel èn la garanzia da naiv a Beiva e Savognin sco era dapli letgs chauds.
Previs èsi damai d'investir tranter auter en indrizs da far naiv sin il territori da Radons. Il project che custa presumablamain 15 fin 20 milliuns francs è en concepziun. En il decurs da quest onn elavura la vischnanca in plan da finanziaziun.
Tenor il plan da destinaziun è quest project ed il svilup dal territori da skis da Savognin be realisabel, sch'il dumber d’entradas crescha. Perquai cumpiglia il pilaster «turissem d’enviern» era projects per generar dapli letgs chauds, sco il Resort Viols u l'albiert da giuventetgna en il Cube.
Dal giast tar l'indigen
«Patria per tuts», uschia numna il plan da destinaziun il segund pilaster. Las finamiras en quest champ èn da promover spazi d'abitar pajabel, reducir a lunga vista la taglia e rinforzar l'integraziun da prim- e segundindigens. Uschia possian ins reducir la dependenza dal turissem tradiziunal.
Concret duai il Surses porscher ina buna basa da viver a famiglias cun scolas, stizuns, abitaziuns, il provediment da sanadad etc. En pli prevesa il plan da destinaziun dentant era ch'il Surses daventia la vischnanca la pli amicabla per segundindigens e segundindigenas. Sco che l'analisa strategica ha mussà, munta la quota da segundas abitaziuns en il Surses numnadamain a radund 75%. Segundindigens e segundindigenas contribueschian damai considerablamain a la finanziaziun da la vischnanca, n'hajan dentant nagina vusch en chaussa. Tenor il plan da destinaziun duai fin al fin dal 2027 vegnir elavurà in concept, co che quai po vegnir realisà. Da sclerir saja però era, sche la populaziun indigena acceptia questa idea.
Ulteriurs projects da quest champ èn il sviament da Beiva, ils plans per l'hotel Danilo u il return a tschep da l'ovra electrica da Tinizong e Marmorera.
La cultura sco motor
Cun Origen sa chatta en il Surses in ferm actur cultural-turistic che procuria per in positiv maletg medial. E quai duai era restar uschia, sco ch'il plan da destinaziun ha francà uss.
Previs è che Origen revaluriseschia cun ses festival e ses projects d'infrastructura vinavant il Surses. Il plan da destinaziun menziunescha en quest connex Mulegns, il Campus Riom, l'Ospizi dal Güglia ed il Stradung a Savognin sco champs d'activitad. A lunga vista stoppia Origen però era segirar ses festival cultural e s'emancipar da ses fundatur Giovanni Netzer.
Il chapital da la stad
Sco actur principal per la purschida turistica da la stad definescha il plan da destinaziun il Parc Ela. Las finamiras dal pilaster «aventuras en il Parc Ela» èn da rinforzar l'hotellaria e la gastronomia da stad, sviluppar la purschida turistica per famiglias e sminuir la dependenza dal turissem d'enviern.
La Val Surses haja numnadamain cun sias cuntradas vastas ina basa ideala, cunzunt en vista da stads pli sitgas e chaudas. Tuttina na saja betg reussì da sviluppar il turissem da stad en moda relevanta. Perquai prevesa il plan da destinaziun da posiziunar pli prominentamain las activitads en il parc natiral e la purschida per famiglias. Gia en realisaziun èn en quest connex il Masterplan Bike cun il Juliertrail e planisà èsi era da sviluppar il territori Radons per il turissem da stad.
Quatter pilasters, passa 100 paginas
La documentaziun dal plan da destinaziun na cumpiglia dentant betg mo descripziuns dals quatter pilasters. La vischnanca da Surses ha medemamain publitgà sin sia pagina d’internet l'analisa, ina survista da tut ils projects ed ina resumaziun dals acturs e da las resursas. L'avegnir dal Surses na sa basa damai betg mo sin quatter pilasters, mabain era sin documents da passa 100 paginas.