Tenor il rapport naziunal da sanadad (Obsan) èn sintoms da tristezza e depressiuns tar uffants e giuvenils creschida dal 2018 enfin il 2022 per 47% – pertutgadas èn cunzunt mattas tranter 13 e 15 onns.
Daco ch'adina dapli uffants e cunzunt giuvnas dovran sustegn psicologic – quai saja cumplex da respunder, manegia Heidi Eckrich, directura medicinala da la psichiatria per uffants e giuvenils.
Las raschuns
La vart positiva sco emprim: per l'ina haja quai svilup da far cun quai che la societad saja entant pli sensibilisada davart malsognas psichicas. Il stigma haja prendì giu – e quai saja grondius.
Per l’autra dettia l'influenza negativa e quella haja plirs motivs. In punct saja la situaziun mundiala ch’è actualmain fitg tendida. Quai caschunia malsegirtads che vegnan lura dadas vinavant als uffants e giuvenils e rinforzian lur atgna malsegirtad.
I vegn pretendi bler dals uffants e giuvenils. La matura è bain vesida, fertant ch’in emprendissadi na survegn forsa betg la stima ch’el marita.
In auter punct central per quai trend saja er il squitsch en scola, sco l’experta Heidi Eckrich declera. Squitsch e tema: Sentiments che vegnian era rinforzads da las medias socialas, agiunta l’experta.
Las consequenzas
Uffants e giuvenils fetschien atras dapli depressiuns, traumas, sco era dapli cas en connex cun consum da drogas ubain abus. Surtut las temas fatschentian. Da tut las malsognas psichicas creschian disturbis pervia da temas il pli ferm. Vitiers vegnian er uffants cun in ferm autissem, ubain uffants ch'hajan endirà sut l’educaziun dals geniturs. E lura cler er uffants cun ADHS, pia in disturbi da l’attenziun e d’iperactivitad.
Per dar dumogn a tut quels basegns, porscha la nova psichiatria 21 letgs staziunars e set plaz ambulants en la clinica dal di. Quant ditg ch’in pazient u ina pazienta dovria il sustegn saja fitg different.
Sin la staziun psichiatra dovri in tractament da 2 fin 3 mais per in resultat efficient.
Cun quella nova purschida – la nova psichiatria per uffants e giuvenils, ch'ha custà prest 50 milliuns francs – sajan ins uss in grond pass vinavant da pudair porscher er ad uffants e giuvenils il sustegn ch'els dovran. Cler pudessian ins adina far anc dapli, di Heidi Eckrich, ma per il mument – e qua saja ella persvadida – tanschia quella purschida.
Nua maina la via en l’avegnir?
Cun la nova clinica che porscha ina purschida staziunara ed ina purschida ambulanta n'èsi betg fatg. Il svilup da la purschida duai cuntinuar. In giavisch da Heidi Eckrich, fiss da pudair porscher dapli sustegn psichic directamain entaifer las famiglias e quai er en las valladas dal Grischun.
Nus n'avain betg ina clinica dal di en las valladas e nus na pudain betg collavurar cun las scolas, cun amis ubain cun ils vischins dal pazient e la famiglia pertutgada.
Per pudair porscher exact quai, d'esser pli present entaifer las famiglias, dettia gia programs etablids sco per exempel il «home treatment» – pia la tgira a chasa, nua ch’ina persuna dal fatg visita il pazient e sia famiglia era durant las fin d’emnas. Quella saja d’elavurar e bajegiar ora. La purschida funcziunia dentant mo cun agid da plirs departaments, sper la psichiatria dovria pia er ils fatgs socials.
Concret: Co pudess quai vesair ora?
Il pli simpel fiss in helicopter, manegia Heidi Eckrich cun in surrir. Quai na saja dentant betg pussibel. Ma enfin ch’ins haja chattà ina buna soluziun locala dettia anc autras metodas ch'i valia da resguardar, numnadamain servetschs da telefon ubain online – l'uschenumnada «telepsichiatria», sco l’experta declara.
Quai fiss in grond giavisch per il futur, da pudair porscher – sper la clinica staziunara ed ambulanta – anc dapli sustegn e quai direct entaifer las famiglias avant lieu. Durant 24 uras al di. 365 dis ad onn. Sche quai fiss realistic, vegnia pir a sa mussar.