Betg main che trais chasas cun 40 abitaziuns administradas ed ulteriuras 20 abitaziuns per dar a fit a la populaziun indigena prevesa la Procura SA da realisar amez il vitg da Surcuolm.
Per questas trais chasas cun 140 letgs sto la chasa da scola cun la halla polivalenta ed il tschaler da protecziun guntgir inclusiv la veglia chasa communala.
Investiziuns contestadas
Dapi la preschentaziun dal project da 30 milliuns francs vegn discussiunà e crititgà.
Quest project è absolutamain inacceptabel. Igl èn trais grondas stgatlas da chalzers. Trais giadas ina construcziun quadra, cun tetg plat che vegnan plazzadas propi entamez il vitg.
Cunzunt la cumparsa quadrata dals edifizis ed il lieu dal project chaschunan opposiziun. Er la Protecziun da la patria dal Grischun refusa il project e numna quel nunadattà per in vitg muntagnard – ella è da l'avis che l'anteriura chasa communala, construida l'onn 1900, saja degna da vegnir protegida.
Durant la procedura da participaziun haja la suprastanza communala survegnì 35 posiziuns e resalvas. Malgrà la critica sustegna la vischnanca vinavant il project.
In argument central è ch'ins haja finalmain chattà in investider suenter che quai n'era ditg betg gartegià.
La suprastanza communala è da l'avis ch'il project en la furma proponida saja giustifitgabel e possia vegnir sviluppà.
La finala na saja betg la vischnanca responsabla per concepir il project, mabain l'investider. La vischnanca vesa sia rolla da stgaffir las cundiziuns necessarias – per exempel cun ina revisiun parziala da la planisaziun.
Critichers sa disturban gist vidlonder: Els teman che tras talas adattaziuns vegnian las reglas existentas schluccadas. La vischnanca Sursaissa/Mundaun respunda che talas midadas sajan usitadas e giuridicamain admissiblas. Sch'il project vegn propi realisà decida la populaziun a la radunanza communala la fin d'avust.
Resalvas enconuschentas
Mario Casanova, il president dal cussegl d'administraziun da la Procura SA, è entschatta da matg stà da buna speranza ch'ina maioritad da la vischnanca Sursaissa/Mundaun vegnia a sustegnair questa revisiun. Ad el èn las resalvas cunter il project era vegnidas ad ureglia. Per exempel pertutgant la dimensiun dals edifizis cun tetg plat. «Quest tetg plat duvrain nus per realisar l'indriz per producir energia solara.»
Il president dal cussegl d'administraziun da la Procura SA quinta, grazia a quest indriz, da pudair producir sez la gronda part da l'energia che las trais chasas dovran. E pertutgant la valur istorica da l'anteriura chasa communala che sto guntgir pervi da la surbajegiada ha el tschertas resalvas. «Questa chasa è en in nausch stadi ed ella n'è dal rest er betg sut protecziun.»
Spazzar il tschaler da protecziun
La dumonda da spazzar il tschaler da protecziun è tenor Mario Casanova giud maisa. «La vischnanca da Sursaissa/Mundaun ha a disposiziun avunda plazzas da protecziun, uschia che nus avain survegnì il consentiment d'astgar spazzar quest tschaler da protecziun.»
Per Mario Casanova èsi dentant cler ch'ins na po betg mo prender davent insatge a la populaziun, mabain ch'ins sto er porscher insatge. Sper las 20 abitaziuns che duain star a disposiziun a la populaziun indigena vul Mario Casanova er crear la pussaivladad da realisar spazi public en ina da las trais chasas.
Per el èsi cler che la vischnanca sto dentant realisar quellas stanzas a disposiziun a la publicitad. «La vischnanca profitescha finanzialmain da la surbajegiada, uschia ch’ella dastga senz'auter era prender daners enta maun.»