Questa unda da chalira saja stada extraordinaria, manegia Christoph Siegrist da SRF Meteo. A Cuira hai per exempel dà 12 dis da chalira, che ch'ins possa congualar cun l'onn 2003. Ed en Grischun hai perfin dat in record: A Scuol èsi la sonda stà 35,1 grads, quai saja la temperatura pli auta ch'è vegnida mesirada a questa staziun ch'i dà dapi il 1971.
A partir da glindesdi, ils 28 da zercladur saja l'unda da chalira dentant afin.
I n'è betg pli dal tut uschia chaud. Dentant èn las temperaturas vinavant da stad – in tic sut 30 grads.
A Cuira per exempel cumenza l'emna cun stgars 30 grads – curt sa sbassan questas durant l'emna sin circa 25 grads. Ed a Scuol èsi schon glindesdis pli frestg – las temperaturas sa movan tranter 23 e 27 grads. Sulettamain en il Mesauc cuntinuescha I'unda da chalira. Là van las temperaturas betg sut 30 grads. En il rest dal chantun vegni era a plover, dentant mo singulas daratgas. Il pli ferm vegni a plover la mesemna cun circa 15 millimeters e suenter èsi puspè sulegliv.
Quests 15 millimeters plievgia na tanschan nagliur. Dapi mars mancan circa 150 millimeters – pia vessi uss da vegnir il dieschupel.
Per il rest da la stad èsi betg d'excluder ch'i vegn puspè a dar talas undas da chalur. La fasa pli chauda saja normalmain tranter ils 23 da fanadur e 20 d'avust. Era la segunda emna da fanadur vesi ora chaud – dentant fa SRF Meteo betg quint cun ina unda da chalur, mabain singuls dis da chalur.
Unda da chalira 2026
Quasi l’entir chantun Grischun sua. A Cuira èn gia plirs dis temperaturas da passa 30 grads mo er en ils auts n’èsi betg propi pli frestg. Mintgina e mintgin resenta auter la chalira – ils ins emprovan da scappar, tschels èn forsa pragmatics. RTR ha fatg ina visita a Breil per sentir il puls. I vegn fatg fain, lavurà sin il plazzal ed er in u l’auter turist è stà da viadi.
-
Bild 1 von 4. La lavur sto vegnir fatga, chaud u betg. Raimund e Milena Arpagaus suan sin il funs. Mo la lavur stoppia vegnir fatga chaud u betg. Far fain uss saja bellezza, ins na stoppia betg avair tema ch'i vegnia a plover. Impurtant saja da baiver avunda e tschertgar l’umbriva sche quai saja pussaivel. Bildquelle: RTR.
-
Bild 2 von 4. Per Manuel Craveiro n’èn las temperatura betg uschè extremas. «Igl è schon chaud mo betg uschè extrem. En il Portugal èsi bler pli chaud. Jau hai gia lavurà cun passa 40 grad, uss èsi mo 31 u uschia.» di l'um che deriva dal Portugal e lavura sco polier sin in plazzal a Breil. Bildquelle: RTR.
-
Bild 3 von 4. Giudair las temperaturas in zic pli miaivlas en la muntogna. Doris Gross e ses um che vivan e Feusisberg giaudan che las temperaturas èn in zic pli empernaivlas en las muntognas grischunas che en la Bassa. Scappads da las chaliras na sajan els dentant betg sapientivamain, i saja in schabetg ch’els passentian gist uss in per dis en Surselva. Bildquelle: RTR.
-
Bild 4 von 4. In refrestg vi dal bigl dal vitg. Ursula Heller che viva en Columbia Britannica en il vest dal Canada giauda in refrestg vid il bigl a Breil. Ella n’ha insumma betg gugent chaud e patescha da las chaliras. Bildquelle: RTR.
Situaziun en Grischun betg critica – auters chantuns limiteschan diever d'aua
Differents chantuns sco per exempel la Turgovia, Son Gagl e l’Argovia ed er la Svizra franzosa han relaschà scumonds u restricziuns da retrair aua or d'auas da surfatscha sco auals u flums. En il Grischun n’èn talas mesiras actualmain betg en vista, di il directur da l’Uffizi per l’ambient e natira, Remo Fehr.
La situaziun en il Grischun saja autra. Ils livels dals flums grischuns sajan bass, ma betg alarmant. Il stan da l’aua da funs saja en l’entir chantun sin il stan il pli bass insumma – ma cunquai che l’aua da funs saja uschè in grond reservuar na fetschia quai anc nagins quitads.
El n'excluda dentant betg ch’i pudess insacura dar ina sitgira dal terren per exempel sin pastgiras d’alp u en il guaud. Il provediment d'aua saja actualmain segirà.
Confederaziun avertescha – Nua ch'igl è il pli chaud
Las temperaturas absolutas sa differenzieschan tut tenor l'autezza e la posiziun d'in lieu da mesiraziun. Correspundentamain sa differenzieschan er ils records da tut ils temps per il zercladur tut tenor lieu. Nua pudess vegnir battì proximamain in record – e nua è quai gia stà il cas quests dis? Quai mussa la cumparegliaziun da la temperatura maximala actuala al lieu cun il record da tut ils temps respectiv per il zercladur.
La cumparegliaziun da la temperatura media dal zercladur mussa, ch'il zercladur vegn en tut la Svizra adina pli chaud. La tabella sutvart cumpareglia la temperatura media dal zercladur da mintga onn cun la media correspundenta dals onns 1960 fin 1990. Mussà vegn la differenza, betg la temperatura absoluta.
Confederaziun extenda l'avertiment da chaliras
La Confederaziun ha pervia da l'unda da chalira actuala proclamà il pli aut stgalim d'avertiment da chaliras (4 da 4) en pliras regiuns da la Svizra. Da nov vala quel era per parts da la Svizra franzosa, concret als lais da Genevra, Neuchâtel e Bienna, sco er en parts dal Vallais. L'entschatta valeva quel be enturn Basilea.
Periodas da chalira muntan bler stress per il corp uman e pon periclitar la sanadad. Meteo Svizra fa dapi il 2005 avertiments da chalira ed optimescha e sviluppa cuntinuadamain il sistem d'avertiment.
Dapi la stad 2021 avertescha Meteo Svizra la populaziun d'ina fasa da chalira che spetga. Ils avertiments da chalira sa basan sin la temperatura media dal di (per englais scursanì Tmean). Uschia pon ins resguardar sper las temperaturas durant il di era las temperaturas da la notg.
Il concept d'avertiment da chalira da Meteo Svizra sa basa sin quatter stgalims da privel. Ils criteris d'avertiment èn unitars en l'entira Svizra. Ils avertiments vegnan edids sin basa da regiuns d'avertiment che vegnan duvradas dals posts da privels da la natira da la Confederaziun.
Ils avertiments èn definids sco suonda:
- Nagin avertiment sin stgalim 1 (verd).
- In avertiment dal stgalim 2 (mellen) vegn emess per curtas periodas da temp intensivas, uschespert che la temperatura media dal di (Tmean) cuntanscha u surpassa la sava da 25 °C per in fin dus dis.
- In avertiment dal stgalim 3 (oransch) vegn dà, uschespert che Tmean è per almain trais dis consecutivs pli grond u egual a 25 °C.
- In avertiment dal stgalim 4 (cotschen) vegn dà, sche Tmean è durant almain trais dis pli grond u egual a 27 °C.
Pli chaud – pli sitg – pli inflammabel
Cun las fasas extendidas da chaliras vegni era pli e pli sitg. En grondas parts da la Bassa e dal Vallais èsi gia extrem sitg. Be l'Engiadin'0ta valitescha la Confederaziun anc betg sco sitg.
E cun la sitgira munta er il privel d'incendis, quai cunzunt en regiuns ch'èn normalmain plitost sitgas. En parts dal Grischun vala stgalim 5, nair, scumond absolut da far fieu.
Er il privel da fieu parta la Confederaziun en differents stgalims da privel: