Il chantun Grischun ha preschentà sia nova strategia da sanadad per ils proxims 10 onns. Il Departament da giustia, segirezza e sanadad ha formulà en quella strategia tschintg finamiras per cuntentar ils basegns da sanadad en il Grischun.
Il nov model directiv è durant in onn vegnì sviluppà dad ina gruppa dad expertas ed experts da differents secturs, quai sut la direcziun da la scienziada da sanadad Marion Thalmann.
Il focus è sin il provediment da sanadad regiunala ma effizienta
Il chantun vul cuntanscher che tut la populaziun – er en regiuns main centralas – survegna vinavant in bun provediment da sanadad. Per quai duain las medias ed ils medis da chasa, ils ospitals, las instituziuns da tgira e las purschidas psichiatricas collavurar pli stretg.
Il tractament duai vegnir coordinà meglier, per che pazientas e pazients survegnian pli effectiv il sustegn adattà. Il medem mument duain vegnir mantegnidas avunda purschidas en la medischina da chasa, en ils ospitals, en la tgira ed en la psichiatria.
Ina survista dals ospitals en il Grischun mussa la sfida dal provediment da sanadad en in chantun ch'è geograficamain e demograficamain en ina situaziun tut speziala. Las regiuns muntagnardas e las regiuns periferas engrevgeschan in provediment da sanadad effizient tras tut las regiuns. La carta mussa la distribuziun dals ospitals e clinicas en il Grischun.
Finanziaziun e novas strategias
La realisaziun dal model directiv prevesa er prestaziuns finanzialas supplementaras da vart dal chantun. Quellas importan annualmain tranter 10 e 20 milliuns francs durant ils proxims 10 onns.
Cun ils custs da sanadad che s'augmentan stat er il chantun Grischun davart ina problematica enconuschenta. Per pudair garantir il provediment da la sanadad a lunga vista metta il chantun era sin novs models da finanziaziun. Planisads èn projects da pilot e novas furmas da collavuraziun cun differents partenaris, per ch'il provediment restia d'auta qualitad e finanzialmain supportabel, malgrà ils custs creschents.
Cun quai vegn er ina reelavuraziun da la glista da ospitals la purschida da quellas. Cun la nova strategia èn planisads plirs midaments en la purschida da differents ospitals regiunals ed er ina tscherta centralisaziun da l'ospital chantunal a Cuira. Quai vesan ins vesa era sin la carta survart.
Midadas en las regiuns – exempel Glion
Las pli grondas midadas datti tar las partiziuns da naschientschas. Quellas a Glion e Tavau duain vegnir serradas – quai propona il model directiv. Be anc Cuira, Samedan e Schiers – e per entant er anc Scuol – duain avair in lieu per parturir.
Per l'ospital da Glion munta il nov model directiv restricziuns pussaivlas, per exempel tar il manaschi da 24 uras u tar tschertas purschidas. Spezialmain en il focus stat la partiziun da naschientschas: pervia dal dumber da naschientschas che sa reducescha e pervia da la finanziaziun chantunala intscherta na pudess ella betg pli vegnir manada vinavant en l'avegnir – il manaschi sa lascha strusch purtar sulet per l'ospital.
Sche la partiziun vegn propi serrada n'è anc betg decidì, questa decisiun stoppian ils gremis responsabels prender. René Epp, president da la Sanasurselva, accentuescha ch'el s'engaschia bain persunalmain per il mantegniment, vesa dentant a lunga vista pitschnas schanzas en vista al svilup en il sectur da sanadad e las cifras actualas.
Digitalisaziun e furmaziun per il futur
Ulteriurs puncts che vegnan tractads en la nova strategia è la digitalisaziun che sto sa sviluppar en il sectur da sanadad. La finamira è da betg be digitalisar singuls process, mabain da sviluppar in sistem digital entir. En il center stattan plattafurmas cuminaivlas, sistems d'infurmaziun digitals, structuras per barattar datas sco er models d'acquisiziun cuminaivels.
Er la midada demografica vegn tematisada en il model directiv. I dat adina dapli persunas ch'emigreschan or da la perifera dal chantun. Cun quai vegn ina mancanza da spezialistas e spezialists. Per dar cunterpais a quel svilup prevesa il model directiv novs programs da scolaziun, models flexibels per il temp da lavur, la collavuraziun tranter ils chantuns en la furmaziun supplementara ed era mesiras per mantegnair u gudagnar enavos forzas spezialisadas.
Sco proxim pass, communitgescha il chantun, èsi da cumenzar cun la planisaziun dals ospitals e da far las adattaziuns necessarias en las leschas ed ordinaziuns. Questas adattaziuns suondan la via politica usitada. Bainbaud duain l'examinaziun ed in'eventuala reorganisaziun dals servetschs da salvament vegnir prendidas per mauns. La glista d’ospitals che resulta ordlonder vul il chantun metter en vigur il 2028.