La radunanza da delegads da la Lia Rumantscha na vul en l'avegnir nagin copresidi. Elegì è vegnì l'anteriur ambassadur, vicedirectur e schef dal persunal dal Departament federal d'affars exteriurs Chasper Sarott cun 47 da 49 vuschs (maioritad absoluta da 25).
- Chasper Sarott ha survegnì 47 vuschs,
- il copresidi dad Urezza Famos e Bernard Maissen duas vuschs,
- ina vusch è stada nunvalaivla.
Cunquai ch'i sa tracta d'ina elecziun substitutiva – suenter che Gianna Luzio ha demissiunà avant in onn – è Sarott elegì per in onn. El surpiglia quest post a partir d'immediat. L'onn proxim succeda l'elecziun ordinaria per la perioda d'uffizi da trais onns.
Presidentas e presidents da la Lia Rumantscha
-
Bild 1 von 10. Chasper Sarott . president novelegì da la Lia Rumantscha. Bildquelle: FMR.
-
Bild 2 von 10. Gianna Luzio ed Urezza Famos . Copresidenza 2022-2025. Bildquelle: RTR.
-
Bild 3 von 10. Johannes Flury . 2016-2021. Bildquelle: RTR.
-
Bild 4 von 10. Duri Bezzola. 2013-2015. Bildquelle: RTR.
-
Bild 5 von 10. Vincent Augustin . 2004-2012. Bildquelle: RTR.
-
Bild 6 von 10. Jost Falett . 1997-2003. Bildquelle: RTR.
-
Bild 7 von 10. Chasper Pult . 1992-1996. Bildquelle: RTR.
-
Bild 8 von 10. Toni Cantieni . 1984-1991. Bildquelle: RTR.
-
Bild 9 von 10. Romedi Arquint . 1977-1984. Bildquelle: RTR.
-
Bild 10 von 10. Pierin Ratti 1964-1977, Andrea Bezzola 1963-1964, Steafan Loringett 1946-1963, Giachen Conrad 1919-1945. Bildquelle: Keystone.
Urezza Famos ch'era vegnida elegida il 2021 sco copresidenta ensemen cun Gianna Luzio aveva previs da cuntinuar er en avegnir cun il model d'in copresidi ensemen cun Bernard Maissen.
Critica envers agir areguard la demissiun dal secretari
Ils scumbigls enturn la denominaziun da la funcziun dal secretari general èn stads en il center da las discussiuns intensivas durant la radunanza. Diversas delegadas e delegads han prendì pled e n’èn betg d'accord cun la relaschada dal secretari Markus Solinger. Ils statuts prescrivian cleramain quest post.
Midadas procuran per malsegirtad, quai è chapibel.
Guardond enavos sin ses temp d'uffizi, è l'anteriura copresidenta Urezza Famos persvasa che las midadas iniziadas e pretendidas da differentas varts sajan stadas necessarias.
Critica da communicaziun manglusa
Da princip èn divers delegads e delegadas da l'avis che la strategia preschentada saja segir impurtanta, ma ins avess spetgà dapli collavuraziun tranter las delegadas ed ils delegads e la suprastanza da la Lia Rumantscha. La Lia Rumantscha sa defenda da questa tenuta. Tenor ella era la participaziun da vart da las instituziuns manglusa.
Titel da secretari general vegn reintroducì
La suprastanza conceda d'avair sutvalità l'impurtanza da la denominaziun da la plazza directiva da la Lia Rumantscha, quai resulta d'ina communicaziun a las medias suenter la radunanza da delegads. La suprastanza haja resguardà ils resuns e cumplettà la funcziun dal parsura da la direcziun cun la funcziun operativa da «secretaria u secretari general».
Cunquai daventa Andreas Gabriel, anteriur secretari general ad interim ed actual parsura da la direcziun, a partir d'immediat er secretari general. En questa funcziun è el responsabel final per l'entir manaschi da la Lia Rumantscha.
La Lia Rumantscha è vegnida fundada l'onn 1919 a Cuira, sco organisaziun da tetg da tut las differentas organisaziuns rumantschas da lezs temps. Ella ha sia sedia principala a Cuira en la Chasa Rumantscha. Ultra da quai ha la Lia Rumantscha biros regiunals a Glion, Savognin e Scuol.
La Lia sa definescha sco instituziun d'util public ch'è politicamain e confessiunalmain independenta. La finamira da la Lia Rumantscha è da sustegnair, promover e coordinar ils projects da las organisaziuns regiunalas e surregiunalas a favur da la lingua e cultura rumantscha. Ella s’engascha per la promoziun ed il mantegniment dal rumantsch e represchenta la Rumantschia en ils differents champs da la vita sociala e statala entaifer ed ordaifer il territori rumantsch tradiziunal.
En ils onns 1919 fin 1980 ha la Lia Rumantscha surtut procurà per ovras da basa sco vocabularis e grammaticas. A partir dal 1982 ha ella lavurà fermamain al svilup e l'introducziun dal rumantsch grischun.
La Lia etablescha servetschs specifics sco translaziuns, lectorats, sustegn linguistic, curs e la vendita da cudeschs e portatuns, edescha medias per uffants e giuvenils e redigia vocabularis electronics.
Il rendaquint 2025 n'è betg vegnì acceptà da tut las instituziuns
Durant da radunanza da delegadas e delegads ha l’Uniun dals Grischs pretendì dapli transparenza puncto las finanzas. La suprastanza da l’Uniun dals Grischs ha perquai proponì da betg acceptar il rendaquint 2025. Er la Surselva Romontscha ha gì dumondas davart expensas betg documentadas en detagl.
Il puls po esser aut – ma jau appellesch da focusar sin il futur per garantir in bun prosperar.
Urezza Famos refusa il pled «transparenza», tenor ella saja la Lia Rumantscha adina stada transparenta ed haja mussà nua ch'ils daners flueschan. La radunanza ha finalmain acceptà il quint 2025 cun 25 vuschs Gea, 19 Na e singulas abstenziuns.
-
Bild 1 von 3. Suenter l'elecziun hai dà gentar per las delegadas ed ils delegads. Bildquelle: RTR.
-
Bild 2 von 3. Chasper Sarott, il president novelegì, cun secretari general Andreas Gabriel. Bildquelle: Lia Rumantscha.
-
Bild 3 von 3. Suprastanza cun il nov president: (da san.) Lars Prevost, Gianna Duschletta, Chasper Sarott e Toni Vinzens. Betg sin la fotografia il suprastant novelegì Leo Thomann. Bildquelle: Lia Rumantscha.
Elecziun suprastanza da la Lia Rumantscha
Da nov fa Leo Thomann part da la suprastanza da la Lia Rumantscha. El remplazza Patric Vincenz. Thomann è selvicultur pensiunà ed anteriur president da la vischnanca da Surses. En la suprastanza da la Lia Rumantscha represchenta Leo Thomann l’Uniun Rumantscha Grischun Central.